Thứ Sáu, 16 tháng 6, 2017

Bài 5 Thu tứ ca/ Mai Sơn Phủ/ Tình sử HXH-MSP/ Ngân Triều biên khảo


[Baøi 5]
Thu töù ca
                               Mai Sơn Phủ

 

Gió thu nổi chừ mây trắng bay,
Cây cỏ vàng rơi chừ nhạn nam quy. Thơ Mai Sơn Phủ
Ảnh minh họa, Google.
*
Thu tứ ca, Mai Sơn Phủ
Thu phong khởi hề bạch vân phi; 
Thảo mộc hoàng lạc hề nhạn nam quy.
 
Lan hữu tú hề cúc hữu phương,
 
Hoài giai nhân hề bất năng vương.
 
Ngã hữu tửu hề vô đối ẩm.
 
Ngã hữu cầm hề vô tri âm.
 
Bất chước tửu hề bất minh cầm, 
Sổ bôi thanh đính hề cố nhân tâm.
*
Chú giải:
Bài Thu Tứ Ca: Bài này theo tôi (TS Phạm Trọng Chánh) là của Mai Sơn Phủ, vì Hồ Xuân Hương đã là người đẹp rồi, thì có thể nào “Hoài giai nhân hề bất năng vương” (Nhớ người đẹp chừ lòng không quên)
Mai Sơn Phủ dùng lại bốn câu thơ nổi tiếng của vua Hán Vũ Đế, tức Lưu Triệt (156 trước CN-87 sau CN). Thường trong Hát Nói người ta hay hát hai câu nổi tiếng của một tác giả cổ điển để làm đề tài hay lấy đà nói tiếp, chẳng cần trích dẫn là của ai. Ở đây, Mai Sơn Phủ thì không như vậy:
Thơ cùng ngâm, rượu cùng châm.
Tự lúc buồn ly biệt.
Nửa lòng ai ấm chăn ?
Chớ đàn ly khúc oán tri âm”.
 Mai Sơn Phủ nói:
Ta có rượu chừ không bạn uống,
Ta có đàn chừ không tri âm.
Không chuốc rượu chừ không gảy đàn,
Chỉ uống chè xanh thôi để nhớ nàng ".
          Rồi một ngày Mai Sơn Phủ, từ giả Hồ Phi Mai để về Hoan Châu, nhờ cậy cha mẹ mai mối hỏi cưới nàng. Cũng có thể nhờ vợ cả cưới thứ thiếp giùm cho chồng.
          Câu « trăm năm biết có duyên thừa nữa » bài Đêm trăng nhớ Mai Sơn Phủ, chứng tỏ rằng Hồ Xuân Hương đang hồi họp không biết số phận mình là vợ cả hay thứ thiếp.                            
          Ngày xưa thanh niên lấy vợ rất sớm, để vợ phụng dưỡng cha mẹ già, bán mấy sào đất ra kinh đô Thăng Long du học, đã là con nhà khá giả, nay cưới thêm thứ thiếp để nâng khăn sửa túi ở nơi trọ học hẵn phải là con nhà đại điền chủ.
          Từ biệt Hồ Xuân Hương, Mai Sơn Phủ bắt đầu bằng bốn câu thơ cổ  Trung Quốc để lấy đà. Tương truyền rằng bốn câu thơ này của Hán Vũ Đế: (*)
Gió thu nổi chừ mây trắng bay,
Cây cỏ vàng rơi chừ nhạn nam quy.
Lan có đẹp chừ cúc có hương.
Nhớ giai nhân chừ lòng không quên”.
Mai Sơn Phủ ca tiếp theo:
-“Ta có rượu chừ không bạn uống,
Ta có đàn chừ chẳng tri âm
Vì thế xa nàng ta sẽ không uống rượu cũng không gảy đàn,
chỉ uống trà xanh thôi để nhớ nàng”.
          Mai Sơn Phủ đã mượn “bốn câu chữ Hán để đẩy hứng thơ”, thế mà thơ không lên nổi. Chàng cũng chỉ thốt lên được những lời thơ tầm thường chẳng có gì xuất sắc.
 Mai Sơn Phủ chẳng phải là tay đối thủ xướng họa với Phi Mai.
Theo lời bình của TS Phạm Trọng Chánh.
*
Văn bản chữ Hán Ngân Triều soạn:
Thu tứ ca, Mai Sơn Phủ
,
                             秋風 𩙱
草木 黄落
     
人兮  
酒兮  
琴兮  
酒兮  
葶兮    
*
                 Nhất Uyên dịch thơ
Khúc hát mùa thu, Mai Sơn Phủ 
Gió thu nổi chừ mây trắng bay, 
Cây cỏ vàng rơi chừ nhạn nam quy, 
 
Lan có đẹp chừ cúc có hương, 
 
Nhớ giai nhân chừ lòng không quên. 
 
Ta có rượu chừ không bạn uống, 
 
Ta có đàn chừ chẳng tri âm, 
 
Không chuốc rượu chừ không gảy đàn,
 
Mấy chén trà xanh chừ lòng cố nhân. 
Thơ Mai Sơn Phủ trong Lưu Hương ký;
*
Trời thu nổi gió, mây trôi đi,
 Lá vàng rơi, nhìn nhạn nam quy. Ngân Triều.Ảnh Google.
*
Ngân Triều diễn thơ Mai Sơn Phủ:
Trời thu nổi gió, mây trôi đi,
 Lá vàng rơi, nhìn nhạn Nam quy.
 Lan đẹp, Cúc hương khoe mỗi vẻ.
 Người thương ơi! Giờ sao chia ly?
 Đàn vắng tri âm, đàn bặt tiếng,
 Rượu nồng xa bạn, nỡ nâng ly?
 Nhớ ai ngơ rượu, đàn quên tấu,
 Trà xanh mỗi nhắp, mỗi thêm si.
                                            Ngân Triều

***

Bổ sung, tham khảo bài Thu phong từ của Hán Vũ Đế :hán/
(*)Hán Vũ Đế漢武,(156 AJ- 87AJ), tên thật là Lưu Triệt 劉徹.
Bốn câu thơ trên lấy từ  bài thơ “Thu phong từ秋風辭 , Bài hát về gió thu của Hán Vũ Đế汉武hay Lưu Triệt, 劉徹.
Nguyên văn bài thơ như sau:
Đăng bởi Vanachi vào 10/02/2006 20:10, đã sửa 1 lần, lần cuối bởiVanachi vào 28/05/2006 07:10, số lượt xem: 1582
秋風辭
秋 風 起 兮 白 雲  飛  
草 木 黄  落 兮 雁 南  歸
蘭有秀兮  菊 有芳
懷  佳 人 兮 不 能  忘  (vong=vương)
汎 樓  船 兮 濟  汾  河 
橫 中  流 兮 揚  素  波 
簫  鼓  鳴 兮 發 櫂  歌 
歡  樂  極 兮 哀 情  多 
少  壯  幾 時 兮 奈  老  何 

*

Thu phong từ  

Thu phong khởi hề bạch vân phi,
Thảo mộc hoàng lạc hề nhạn Nam quy. 
Lan hữu tú hề cúc hữu phương,
Hoài giai nhân hề bất năng vương. (=vong)
 Phiếm lâu thuyền hề tế Phần hà,
Hoành trung lưu hề dương tố ba.
Tiêu cổ minh hề phát trạo ca
Hoan lạc cực hề ai tình đa 
Thiếu tráng kỳ thì hề nại lão hà. 
 *

Nhất Uyên dịch nghĩa,Bài hát về gió thu:

Gió thu nổi, mây trắng bay,

Cây cỏ vàng rụng, nhạn bay về Nam

Lan nở hoa, cúc tỏa hương,

Nhớ giai nhân chẳng hề quên,

Ngồi thuyền lầu vượt sông Phần,

Qua dòng sông, sóng trắng nổi.

Tiêu trống ngân, tiếng ca chèo vang.

Khi cuộc vui kết thúc, buồn lại nhiều,

Thời trai trẻ được bao lâu, đến già lại biết sao.

*

Thu phong từ 秋風辭 • Bài hát về gió thu

 Tác giả Lưu Triệt
*
Bản dịch của (Không rõ)

Bản dịch của Lãng khách

Thu phong thổi hề, mây trắng bay
Cỏ cây vàng rụng hề nhạn xuôi Nam
Lan có đẹp hề Cúc có thơm 
Nhớ giai nhân hề chẳng thể quên
Chơi lâu thuyền hề sang sông Phần
Ngang giữa dòng hề động khói sông
Tiêu trống vang hề khua chèo ca
Vui càng lắm hề tình càng đau
Trẻ tráng bao lâu hề luống đã già.
*
Bản dịch của Điệp luyến hoa
Gửi bởi Vanachi ngày 04/02/2014 13:12

Gió thu nổi chừ mây trắng lan,
Cây cỏ vàng rụng chừ nhạn về Nam.
Lan đẹp đẽ chừ Cúc ngát hương,

Nhớ giai nhân chừ bao vấn vương.
Ngồi thuyền lầu chừ vượt sông Phần,
Ngang qua dòng chừ sóng trắng ngần.
Tiêu trống vang chừ tiếng chèo ca, 
Vui vẻ hết chừ lại thương đau.
Trai trẻ mấy thì chừ già biết sao?

*
Ngân Triều diễn thơ:

Bài hát về gió thu

Trời thu nổi gió, mây trôi đi,
 Lá vàng rơi, nhìn nhạn Nam quy.
Lan đẹp, Cúc hương khoe mỗi vẻ.
Người thương ơi! Giờ sao chia ly?

*

Thuyền ngự sông Phần, sóng trắng nổi,

Trống tiêu hòa nhịp, tiếng chèo ca.

Vui chi cho lắm, buồn nhiều lắm,

Sớm tối thanh Xuân bỗng hóa già!(1)

*

(1) Lấy ý thơ:
Hựu bất kiến
Cao đường minh kính bi bạch phát

Triêu như thanh ti mộ thành tuyết.

Tương tiến tửu, Lý Bạch.

*

 
 

將進酒, 李白

*
Lại không thấy:
Gương tỏ nhà cao, buồn sao tóc trắng,

Mới sớm xanh tơ, chiều đã bạc phơ!


Ngân Triều

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét