Bài số 31, Tình có theo ai, truyền tụng là thơ của HXH; Ngân Triều chú giải.

Bài số 31
Tình  coù  theo  ai

                                         Hồ Xuân Hương

Dẫu chia xa, chờ hóa đá ngàn năm./ Ảnh Hòn Vọng Phu. Google

*

Tình có theo ai nhớ lấy lời,              
Những lời vàng đá phải lời chơi. 
Đường tuy nửa bước xa ngàn dặm,   
Duyên chửa trăm năm cũng một đời. 
Tần Tấn đã đành duyên gặp gỡ ,       
Ngô Lào chi quản chuyện xa xôi. 
Trăng thề muôn kiếp trơ trơ đó,        

Tình có theo ai nhớ lấy lời

(Quế Sơn thi tập) 
Nguồn: Kiều Thu Hoạch, Thơ nôm Hồ Xuân Hương, Nxb Văn học, 2008

Văn bản chữ Nôm, Ngân Triều soạn:

情𣎏蹺埃

情𣎏蹺埃汝𥙩 唎

仍唎鐄𥒥沛唎諸

塘睢𡛤𨀈𢚷𠦳𨤮

緣𣜾𤾓𫷜共𠬛𠁀

秦晋㐌𢝜緣趿攑

呉牢之管𡀯㾝吹

𦝄誓閍砝猪猪妒

情 𣎏  蹺  埃 汝 𥙩 唎

*

Cấu trúc một số từ Hán-Nôm & chú giải:

Tình có theo ai: 情 𣎏 蹺埃Là cách nói, khi đã yêu nhau. ấy 𥙩 HT lễ+dĩ.

Vàng đá hay đá vàng: 鐄 𥒥 Hình ảnh vàng và đá, có ý nghĩa bền vững, không hề phai nhạt với thời gian;

tuy雖 từ HV; xa  𢚷 HT tâm+xa;  dặm 𨤵 HT lý+viêm.

Chửa  𣗓 HT vị+chư; đời𠁀 HT th ế+ đ ại.

Tần Tấn: 秦 晋: Hai nước đối địch nhau thời Xuân Thu, sau gả con cho nhau mà trở thành thông gia, hòa thuận. Văn học cổ thường dùng để chỉ mối nhân duyên tốt đẹp.

gặp趿HT túc+cập ; gỡ  HT thủ+cử.

Ngô Lào: 呉 牢, Hai nước cách xa về mặt địa lý, mượn hình ảnh để nói tuy xa cách nhưng tình cảm vẫn gắn bó mật thiết. Người ta thường nói:

Xa mặt cách lòng; Loin des yeux, loin du coeur;

ở đây thì đôi ta tuy cách mặt nhưng lòng không bao giờ xa.

Xa 𢚷 HT tâm+xa; xôi吹 từ HV GT, xuy là xôi.

Trăng=giăng 𦝄 HT nguyệt+lăng; thề  誓 t ừ HV GT thệ là thề;

*

(1-2): Lời dặn cho người yêu:

Khi đã yêu nhau thì nên nhớ lấy lời nhau.

Đây là lời tâm huyết như son, như sắt, chung thủy, không phải lời bông đùa.

(3-4-5-6): Ngẫm nghĩ tình đôi ta:

Tình yêu do duyên số tất định. Có khi đối diện nhau mà duyên kiếp chẳng thành.

Lấy ý từ hai câu thơ cổ:

Hữu duyên thiên lý, năng tương ngộ,

Vô duyên đối diện bất tương phùng.

有  緣  千  里  能  相  遇

無  縁  𡭊  面 不 相 逢

Hữu duyên ngàn dặm thường sum họp,

Vô duyên, đối diện chẳng tao phùng.

Duyên số vợ chồng, tuy chưa là bách niên giai lão thì cũng đã một đời rồi.

Nhớ chuyện Tần Tấn, mới biêt rằng đôi ta gặp nhau là điều phước hạnh.

Ngẫm chuyện Ngô Lào, thì đâu ngại gì đường đi khó, không khó vì ngăn núi, cách sông.

Đường đi khó, không khó vì ngăn sông, cách núi,

Mà khó vì lòng người, ngại núi e sông.

Lời khuyên thanh niên, Nguyễn Bá Học

(7-8): Chân tình yêu thương:

Kìa là vầng trăng thề vĩnh cửu vẫn nguyên vẹn,

Khi đã yêu nhau thì nên nhớ lấy lời nhau.

*

Tần Tấn xưa phương duyên hằng thỏa dạ,

Chia xa chờ dẫu hóa đá ngàn năm.

Thề ước xưa soi trăng sáng vĩnh hằng,

Khi đã yêu lòng khăng khăng nhớ nhé! Ngân Triều. Tranh có hỗ trợ của AI.

*

Ngân Triều cảm đề:

Khi đã yêu lòng khăng khăng nhớ nhé![1]

Tình thủy chung, khinh cho kẻ phụ lời.

Bước chân ra, lòng lãng đãng, đầy vơi!

Đâu hiểu được cũng một đời gắn bó.

*

Tần Tấn xưa phương duyên hằng thỏa dạ,

Chia xa chờ dẫu hóa đá ngàn năm.

Thề ước xưa soi trăng sáng vĩnh hằng,

Khi đã yêu lòng khăng khăng nhớ nhé!

---

[1] khăng khăng:  môt mực không bao giờ thay đổi; cứ mãi vậy.

          Phận sao bạc chẳng vừa thôi,

Khăng khăng buộc mãi lấy người hồng nhan.

                                       ĐTTT, Nguyễn Du, câu 1763-1764.