Bài 9 & 10, tình thư qua lại của Phạm Thái và Trương Quỳnh Như; Ngân Triều chú giải.

                                                                                                       

                                                                                                                                           

                                                           Gió nhớ lê thê, nghe réo rắt,

Trăng sầu lơ lửng, đậu chơi vơi. Ngân Triều.

Nguồn: Tranh minh họa, bài [9], Google.

[9] DẠM HỎI TRƯƠNG QUỲNH NHƯ

Từ chốn thiềm cung[1] trộm dấu[2] hương

Dễ xui tao khách[3] mối sầu vương

Gió thông réo rắt[4] dong đèn oán[5]

Trăng lạnh chênh vênh[6] rạng bóng dương

Nếu đã tình duyên dun dủi[7] phận

Thì xin ân ái vẹn nên đường

Phong lưu[8] đôi lứa đà ai dễ?

Bụi tục chi cho bợn[9] lóa gương.

                                                          Phạm Thái

Diễn ý:

Nàng ở nơi cung trăng, ta đã thầm yêu mùi hương ấy,

Để cho khách thơ vương vấn mối sầu tư.

Kìa gió lùa ngàn thông reo lên du dương, ta chong đèn than thở,

Nhìn vầng trăng lạnh treo cao, cho đến lúc mặt trời chiếu rạng.

Nếu có phải duyên tình là hạnh phận,[10]

Thì yêu nhau cho vẹn đôi đường.

Dễ gì có đôi lứa xứng đôi như thế?

Tình yêu thanh cao sao có thể mờ tấm gương sáng kia.

     Phiên âm Hán Nôm Ngân Triều soạn:

啖噲張琼茹

自坉𡍞宮囕𢰳香,

易吹騷客䋦愁𥿁.

𩙍桶嘹溧熔畑怨,

𦝄冷崢榮𠓁𩄴陽.

𡀮㐌情緣撴㩡分,

時吀恩愛援𢧚塘.

風流對侶㐌埃易,

培俗之渚𣵲𤍶鏡.

                               笵泰

***
Tham khảo dị bản: Gởi Quỳnh Như sau đây:

Gởi Quỳnh Như

Từ lúc thiềm cung trộm dấu thương,

Dễ xui lòng khách mối sầu vương.

Gió thông réo rắt dong đàn oán,

Trăng hạnh chênh vênh rạng bóng dương.

Nếu đã tình duyên dun rủi phận,

Thì xin ân ái vẹn nên đường.

Phong lưu đôi lứa đà ai dễ,

Bụi tục chi cho bợn lóa gương.

Phạm Thái.

      *

Phiên âm Hán Nôm Ngân Triều soạn:

𢭮琼茹

自𣅶蟾宮囕𨣥愴,

易𠺼𢙱客䋦愁𥿁.

𩙍松𠰉溧搈弹怨,

𦝄幸征榮𠓁𣈖陽.

裊㐌情緣撴𡂳分,

時吀恩愛援𢧚塘.

風流對侶㐌埃易,

垻俗之渚泮𤍶鏡.

        *

Ngân Triều cảm đề

Thầm yêu hương ấy mãi xa xôi,

Tiếng sét trong tim lụy mất rồi.

Gió nhớ lê thê, nghe réo rắt,

Trăng sầu lơ lửng, đậu chơi vơi.

Có duyên ngàn dặm thường tương ngộ,

Chẳng lẽ ông Tơ lại hẹp hòi?

Đôi lứa xứng đôi tình đã bén…

Trăm năm ngời sáng tấm gương soi.

                     ***

Đôi nét ngày xưa: 

Đánh ghen, tranh Làng Hồ.

Tranh minh họa Làng Hồ: Đánh ghen. Google.

        (Giải thích chữ Nôm trong tranh: 

                            Đánh ghen:

                           Thôi thôi nuốt giận làm lành, 

                  Chi điều sinh sự nhục mình nhục ta.

       打悭: 

       傕又讷恨爫𫅜, 

之調生事辱𨉟辱些.

***

[10] TRẢ LỜI PHẠM THÁI (1)

Hương lửa tình nầy dễ nói năng,

Chẳng hay lòng khách thấu cùng chăng?

Vườn đào sực thấy oanh đưa tín

Dặm liễu đà xui yến cách chừng

Vàng đá nên chăng cùng một ước

Nước non thề đã có đôi vừng.

Lời nầy dặn với tri âm nhé

Chớ đổi cầm treo đợi dưới trăng.

(Trương Quỳnh Như)

Người mẹ của nàng Trương Quỳnh Như cương quyết không chấp nhận cho hai người quen nhau và thành vợ chồng, ép gả nàng cho người mà nàng không thương, nàng cương quyết không chịu và vì không chịu nổi sự chì chiết của mẹ nên nàng tự tử. Phạm Thái đau khổ cho mối tình đầu tan nát, vứt hết hoài bảo, sống đời lang bạt, hủy hoại đời mình trong men rượu và chết trẻ khi mới có 37 tuổi. Tiếc thay một vì sao sáng sớm rơi rụng vì tình!

        Phiên âm Hán Nôm Ngân Triều soạn:

       把𠳒笵泰

香焒情尼易呐能,

丞咍𢙱客腠共丕?

𡑰桃忇𧡊鶯拸信,

𨤮柳㐌吹燕挌烝.

鐄𥒥𢧚丕共沒約,

渃𡽫誓㐌固對暈.

𠳒尼吲貝知音唲,

渚𢷮琴撩撩𨑜𦝄.

                      張琼茹

Diễn ý bài thơ trên
Hương lửa, thề nguyền trong tình yêu đâu phải dễ nói ra,

Không biết chàng có hiểu cho tâm tình đó không.
Nơi vườn đào bỗng thấy chim oanh đưa tin,

Dong ruổi trên đường có trồng những cây liễu làm cho chim yến phải xa cách.

Vàng đá, tình yêu bền chắc, không biết có thành không để cùng chung một ước, chung một ý nguyện tâm đầu.

Nước non, thệ hải minh sơn, lời thề đã có hai vừng nhật nguyệt chứng giám.

Xin có lời dặn cùng người tri âm, chàng yêu quý,

Đừng đổi cầm treo, đàn treo, hay người vợ hiền mãi chờ chồng ở dưới trăng; ý nói phụ bạc, có mới nới cũ.

      Ngân Triều cảm đề:

Thề ước làm sao dễ nói năng,

Tình trong như đã thấu lòng chăng?

Tin nhàn xao xuyến oanh đưa đến,

Dặm liễu xa xôi yến lỡ chừng.

Vàng đá nên chăng tròn một ước?

Thủy chung non nước trước đôi vừng.

Nỗi niềm tỏ rõ tri âm nhé!

Xin chớ ngơ đèn đuối ánh trăng.

                      ***
[10 bis] Trả lời Phạm Thái (2)

Nguyệt lão xe dây khéo dở dang,

Xanh xanh chi nỡ phụ hồng nhan!

Dẩy dun ngán nhẽ! Tiên mà cú!

Đôi lứa ghê thay! Ngọc lẫn than.

Lá ghét mày xanh chìm nước biếc,

Chim ghen môi thắm vắng tin vàng.

Đội ơn công tử lòng như một,

Bồ liễu duyên sao khéo bẽ bàng?

Trương Quỳnh Như

Nguồn: Sơ Kính tân trang, bản A.1390, trang 23a

Phiên âm Hán Nôm

Ngân Triều soạn:

月老𦀺𦀊窖𢷣𢬥,

𩇛𩇛之𡝖媍紅顏!

𧿆撴喭𥙧! 仙麻鴝!

對侶稽咍! 玉論炭!

𦲿恄𣮮𩇛沉渃碧,

𫚳慳腜𣠒咏𠒷鐄.

隊恩公子𢙱如沒,

蒲柳緣牢窖㤳㥬?

                    張琼茹

*
             Ngân Triều cảm đề:

Thôi thế duyên tình đã dở dang,

Ông Xanh sao nỡ lụy hồng nhan.

Đẩy đưa cứ tưởng tiên mà quỷ,
            Lắc đãi tìm châu chỉ có than.

Ghét kẻ chân mây dìm nước biếc,

Ghen người cánh cửa bặt tin vàng.

Sắt son mến mộ lòng chung thủy,

Xui gặp nhau chi để bẽ bàng.

                               Ngân Triều

*

Chú thích:
[1] Thiềm cung: Theo truyền thuyết, những vết đen đen trên mặt trăng là con cóc, nên gọi ánh trăng là “thiềm” 蟾. Cũng gọi mặt trăng là “thiềm cung” 蟾宮, “ngân thiềm” 銀蟾 hay “minh thiềm” 明蟾.

[2] trộm dấu: thầm yêu mến.

[3] Tao khách: đồng nghĩa với tao nhân, người làm thơ, người hay thơ.

[4] Réo rắt: reo lên, vang lên cao và thanh, lúc to lúc nhỏ, lúc nhanh lúc chậm. Gió thông: dịch chữ tùng phong

[5] Oán: than thở.

[6] Chênh vênh: ở trên cao và trơ trọi

[7] Dun dủi: như run rủi, cơ may đưa đến.

[8] Phong lưu: vẻ nhàn nhã, đáng yêu, xứng đôi.

[9] Bợn: dính bui, mờ.

[10] Hạnh phận: 幸分, số phận không may mắn.