Bài [92]
Tình Cờ Gặp Nhau,
Thơ
Hương Lệ Oanh VA. Lời bình Ngân Triều.
Lời tự bạch về bài thơ của Hương Lệ Oanh
“Tình Cờ Gặp Nhau là tựa của một bản nhạc làm xao xuyến
trong lòng của đôi bạn cùng quê tình cờ gặp lại. . .
Một đứa ở tỉnh đứa ở quê cùng trang
lứa thương mến nhau qua tình bạn tình yêu quê hương tha thiết nhớ nhau qua ánh
trăng của những đêm trăng sáng có tiếng chày khua giã gạo, tiếng sông nước một
thuở thanh bình bên gia đình cha mẹ anh em, tiếng ru ầu ơ của mẹ. Ôi tình cảm
bao la chàng theo đuổi lý tưởng “ước mơ làm thầy giáo” còn nàng như nụ hoa mới
nở vội lấy chồng khi tuổi còn xuân thế rồi hai đứa hai nơi. . .
Vận nước chia ly nỗi khổ niềm đau
đầy ắp giữ kín tận đáy lòng gần nửa thế kỷ tình cờ gặp lại trên đất khách, đêm
ngày kể lại biết bao chuyện vui buồn cuộc diện của hai người nửa mừng nửa tủi!
nửa tiếc thương. . .
Ôi nhân
sinh là thế ấy!
Dựa vào
cuộc gặp lại tình cờ tôi (HLO) cảm tác bài thơ thất ngôn trường thiên. . .
Tình Côø Gaëp Nhau
(Tình ccờ gặp nhau)
Tình cờ gặp lại người năm cũ
Ngờ ngợ như quen tự thuở nào
Nét mặt hằn sâu bao nỗi nhớ
Gặp nhau lúc tóc đã phai màu
Cuộc gặp bất ngờ đầy cảm xúc
Nghẹn ngào chẳng nói được thành câu
Nhìn nhau mới biết nhiều nhung nhớ
Cứ ngỡ chia tay chẳng vướng sầu
Khăn thương, nàng đội ở trên đầu
Nửa nhớ thương, nàng . . . với nỗi
đau!
Ngoảnh mặt nhìn nhau đành cách biệt
Quay lưng nàng bước vội qua cầu
Nào ai biết trước khúc sông sâu
Phút cuối chia tay vạn nỗi sầu
Gặp gỡ thêm chi lòng bối rối
Nên đành câm nín vạn niềm đau
Chờ trong tiềm thức chừ quên lãng
Ký ức xa dần mộng tuổi xanh
Thân phận bèo trôi đành chấp nhận
Tình cờ gặp lại lá liền cành.
Hương Lệ Oanh VA{
Nhóm Vườn Thơ Mới, do anh Nguyễn
Cang và Hương Lệ Oanh sáng lập.
(Ảnh năm 2017)
(Tôi xin ghi thêm đoạn phân tích của anh Ngân Triều ngày
18/11/2019.
Cảm ơn anh Ngân Triều có lời bình
cũng như khuyến khích cho cây bút tôi, nhìn 2 đoạn video mà bạn tôi để tâm tạo
cho tôi, tôi rất vui trong tuổi đời còn lại bây giờ cũng dễ gì gặp lại bạn cũ
có nhiều kỷ niệm dễ thương từ lúc mới lớn lên nơi quê nhà.
Nhạc phẩm “Tình Cờ Gặp Nhau” làm cho
đôi bạn chúng tôi vui hơn và nhiều cảm xúc sâu lắng khiến cho tôi cảm tác bài
thơ qua tấm lòng người bạn cũ. HLO)
{
Lời bình,
anh Ngân Triều:
Đọc thơ
Hương Lệ Oanh
Xin cảm ơn chị HLO, đã chấp bút cho
nhân vật trữ tình nào đó để thành một bài thơ hay!
Tôi xin được phân tích 1 khổ thơ
ngẫu hứng, thú vị, để gọi là mạn đàm bâng quơ, xin quý bạn miễn chấp:
Khổ thơ
thứ 3:
Khăn
thương, nàng đội ở trên đầu
Nửa
nhớ thương, nàng . . . với nỗi đau!
Ngoảnh mặt nhìn nhau đành cách biệt
Quay
lưng nàng bước vội qua cầu
Mở đầu là khăn vẫn đội trên
đầu, phải chăng là có thương, tôn thờ nhưng không buông, không bao giờ
quên vì rất thiêng liêng, (đội trên đầu). Không như ai trong đời thường,
yêu kính, tôn trọng mà có vẻ:
Khăn
thương nhớ ai, khăn rơi xuống đất,
Khăn
thương nhớ ai, khăn vắt trên vai.
Ca dao
Như ngơ
ngẩn, đắm đuối, như trải dài nỗi nhớ không nguôi.
Câu sau thì
đã rõ:
Nửa
nhớ thương, nàng . . . với nỗi đau!
Thương là thương cảm, tội nghiệp... vì
những nỗi khổ đau của nàng. Một nửa, phía nàng là vậy. Còn nửa kia... khó có
thể hình dung...
Câu tiếp
theo là hãy còn lưu luyến, vương vấn qua cử chỉ thể hiện lúc tiễn đưa: [1]
Ngoảnh
mặt nhìn nhau đành cách biệt
-Ngoảnh lại là quay nhìn lại, nhìn
theo đối tượng đang phía sau. [2]
Ngoảnh lại vì tình yêu với tâm trạng cô đơn,
bơ vơ.
-Tâm trạng đó cũng như ý thơ trong bài Nhà
tôi, Yên Thao:
Tiễn đưa, chia tay, bịn rịn, buồn,
giả vờ cứng lòng mà nghe hồn nhỏ lệ. [3]
-Trong
cái thương cảm tội nghiệp đó... có thể là trong khoảnh khắc xao xuyến, ngậm
ngùi, cảm động... rồi cũng phải đành... cách biệt như muốn nói: “Người ơi, tôi
sẽ không bao giờ quên Người, những kỷ niệm như còn lắng đọng mãi trong tim dù
hoàn cảnh, phải đành cách biệt”.
Ngoảnh mặt nhìn nhau đành cách biệt
Tiếp theo
là tâm tình trong chia phôi:
Quay
lưng nàng bước vội qua cầu
Quay
lưng là một thái độ dứt khoát, thể hiện bằng một tính cách vội vàng.
Cũng có thể quá cảm động mà chạy
trốn, không dám ở lại lâu; chạy trốn cũng có thể là muốn che giấu sự mềm yếu
trong lòng... vì ở lại lâu thì thấm buồn và rơi lệ. Thà như ai kia tỏ ra khẳng
khái, mạnh mẽ, mạnh bước, "anh đi đường anh, tôi đường tôi" để
thấy hồn mình nhỏ lệ, lặng thầm.
Hình ảnh chiếc cầu rất trữ tình. Đây
không phải là cây cầu yêu thương, qua cầu gió bay vì trao nhau chiếc áo:
Thương
nhau cởi áo cho nhau
Về
nhà dối mẹ, qua cầu gió bay.
Ca dao
Mà qua cầu là
dứt khoát bỏ đi như là qua sông, qua đò... “sang ngang!”
Khổ thơ
cuối:
Chờ
trong tiềm thức chừ quên lãng
Ký
ức xa dần mộng tuổi xanh
Thân
phận bèo trôi đành chấp nhận
Tình
cờ gặp lại lá liền cành
Lý trí lên
tiếng chờ đợi nhưng bây giờ thì đã quên hết rồi.
Vì trong
nỗi nhớ ngày càng phôi pha theo thời gian như tuổi hoa mộng phai dần theo năm
tháng truân chiên.
Thân phận
như bèo giạt mây trôi, theo số phận cũng cam đành.
Nhưng khi tình cờ gặp lại người xưa thì
tâm trạng như chiếc lá liền cành... như sống lại những kỷ niệm ngày xưa, cũng
vui. (Tình cũ, không rủ cũng tìm nhau).
18.11.19
Ngân Triều {
*
Lời bình bổ sung:
Hương Lệ Oanh 29 Tháng 7 năm 2019:
"Vài
câu bạn đã tặng tôi bài thơ an ủi, dặn tôi đừng chạnh lòng bởi ý thơ!
Thơ rằng:
Cô
gái Việt Nam ơi!
Nếu
chữ Hy Sinh có ở đời,
Tôi
muốn nạm vàng bao đau khổ!
Cho
lòng cô gái Việt Nam tươi”.
Bạn tiếp là
con người có trái tim muôn nơi và muôn thuở! Lời rằng:
Tiếc thay chút nghĩa cũ càng,
Dẫu
lìa ngỏ ý, còn vương tơ lòng.
Lời thơ của bạn đã xoa dịu bao nỗi
niềm, thương tiếc cho một thời xuân xanh của tôi. Tôi rằng:
Dẫu gì thì cũng qua rồi!
Bể
dâu! Dâu bể không sờn nữ nhi.
Tiếc chi cái tuổi Xuân thì!
Bóng
câu qua cửa còn gì lụy thân!?"
Bạn đó!
Tặng
tôi chi lời thơ an ủi
Để
hồn tôi mãi quyện vào thơ!
Trần
gian lỡ bước đến giờ
Sóng
tình giây phút ơ hờ tâm tư!
Đã
sống ở trần gian nầy rồi thì hãy sống cho thật ý nghĩa, thân nhau là dìu dắt
nhau đồng hành trong ánh sáng trí tuệ thanh cao".
HLO {
*
Lời bình bổ sung, Ngân Triều:
Quý
bạn thân mến, tình cờ tôi đọc mấy lời tỏ lòng của chị Hương Lệ Oanh, CHS Tây
Ninh, tôi rất là cảm kích, xin có mấy lời nối điêu để gọi là sẻ chia một chút
tâm tình và tự nhiên tôi nhớ một đoạn văn hay:
"Hằng năm cứ vào cuối Thu, lá ngoài đường rụng nhiều và
trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm hoang
mang của buổi tựu trường. Tôi không thể nào quên được những cảm giác trong sáng
ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang
đãng. Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi chưa biết
ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp
dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã.
Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương Thu và gió lạnh. Mẹ
tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi
đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung
quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi
đi học" [4].
Đó
là chuyện hôm nay của tác giả Quê mẹ, Thanh Tịnh. Còn chuyện hôm nay của tôi,
tôi cũng nghe tiếng lòng mình rộn ràng, thi vị và nhiều mỹ cảm vì ... Hôm nay
tôi đọc được mấy mẩu tâm tình của chị HLO đối thoại với một cố nhân nào (?)
trên trang FB của chị. Cảm ơn chị, cảm ơn một cơ hội hay cơ duyên đầy thiện
cảm! [5]
Chắc là cố nhân nào đó đã biết và đã đồng cảm với cuộc đời của chị HLO, một cô
gái Tây Ninh, lận đận, lao đao trong những ngày đầu năm 1975 đầy khổ cực, gieo
neo, như hình ảnh liêu xiêu của một người vợ hiền:
Lặn lội thân cò khi quảng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Thương vợ, Tú Xương (1870 -1907)
Qua bài viết trần tình trên trang
nhà của chị HLO, chúng ta thấy cố nhân đó đã có mấy lời an ủi, nặng nghĩa, nặng
tình:
Cô gái Việt Nam ơi!
Nếu chữ Hy Sinh có ở đời,
Tôi muốn nạm vàng muôn khổ cực!
Cho lòng cô gái Việt Nam tươi.
Cảm xúc, Hồ Dzếnh (1916 –1991)[6]
Đó
là hình ảnh của một người con gái kiên cường, bản lĩnh dù tuổi đời chỉ mới nửa
chừng xuân. [7]
Sau 75, người thiếu phụ có chút nhan sắc, khi ấy mới 26 tuổi đời, một mình với
4 đứa con thơ, tuổi “trái cà, trái bắp” [8],
dại khờ. Chồng đi học trường "Đại học Sơn Khê" [9]
biền biệt trong mười năm. Nàng đã kiên trinh, bản lĩnh, vượt qua những dập dìu
ong bướm, thủ tiết kiên định; vượt qua những sóng gió, bẫy đời với lòng thương
con vô bờ bến… phải chăng đó là một tấm lòng hy sinh tha thiết, bao la của một
người mẹ hiền; lấp lánh ánh sáng từ ái muôn thuở của một người Mẹ tần tảo, đảm
đang, người Mẹ muôn đời trong truyền thống văn hóa Việt Nam. Xin tham khảo một
tứ thơ, về hình ảnh một người Mẹ bất hủ, mà làm sao kể xiết những nỗi niềm vất
vả, gieo neo:
Bồng bồng con nín con ơi!
Dưới
sông con cá lội, ở trên trời chim bay
Ước gì mẹ có mười tay,
Tay
kia bắt cá, còn tay này bắn chim.
Một tay chuốt chỉ luồn kim
Một
tay đi làm ruộng, một tay tìm hái rau
Một tay ôm ấp con đau,
Một
tay đi vay gạo, một tay cầu cúng ma
Một tay khung cửi muối dưa,
Còn
tay để van lạy, để bẩm thưa đỡ đòn
Tay nào để giữ lâý con?
Tay
nào lau nước mắt, mẹ vẫn còn thiếu tay!
Bồng bồng con ngủ con say,
Dưới
sông cá vẫn lội, chim vẫn bay trên trời.
Hát ru, Mười tay, Dân tộc Mường.
Chị HLO cũng đã hồi âm cho cố nhân:
Dẫu gì thì cũng qua cơn,
Bể
dâu! Dâu bể không sờn nữ nhi
Tiếc chi cái tuổi Xuân thì!
Bóng
câu qua cửa, [10]
sá gì chiếc thân?!
Đó
là một tiếng lòng kiên cường, đầy bản lĩnh, bao dung, không sờn, không tiếc
không trách gì cả, không tiếc tuổi Xuân thì, không trách thời gian đời người
chốc lát như bóng câu qua cửa...
Thật tuyệt vời! Xin để ý mấy câu
cuối tâm tình của tác giả:
Tặng
tôi chi lời thơ an ủi,
Để
hồn tôi rơi lụy vào thơ!
Trần gian lỡ bước đến giờ,
Sóng tình, giây
phút ơ hờ, [11]
tâm tư.
Hai câu song thất là lời trách cố
nhân, cách nhẹ nhàng, hàm súc. Hai câu lục bát, là "hãy sống cho thật ý
nghĩa, dìu dắt nhau bước vào ánh sáng trí tuệ, đừng để tình cảm lấn át tâm
tư".
Phải chăng, điều đó làm cho người
đọc suy nghĩ với hảo ý ...
Thân
mến, Ngân Triều. {
Nhìn
nhau mới biết nhiều nhung nhớ
Cứ
ngỡ chia tay chẳng vướng sầu.
Thơ HLO, tranh ChatGPT
Chú thích:
[1] Cùng trông
lại mà cùng chẳng thấy,
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu,
Ngàn dâu xanh ngắt một màu,
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
Chinh Phụ ngâm khúc, Bản dịch Đoàn Thị Điểm, 段氏點, (1705-
1748), câu 61-64
[2] Dừng chân
ngoảnh lại, trời non nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Qua Đèo Ngang, Bà Huyện Thanh Quan, 婆縣青關; hay Thanh Quan huyện phu nhân; 青關縣夫人, tên thật là Nguyễn Thị Hinh: 阮氏馨, (1805 - 1848)
[3] Ai đã đi mà chẳng
từng bịn rịn
Rời yêu thương nào đã mấy ai vui?
Em lặng nhìn trong lúc chia phôi
Tôi mạnh bước mà nghe hồn nhỏ lệ.
Nhà
tôi, Yên Thao (1927- Nhân vật còn sống
Người Hà
Nội). Theo Wikipedia, NT tuy cập ngày 05.09.2024.
[4] Trích truyện ngắn Tôi đi học
của Thanh Tịnh, (1911 – 1988), Quê Mẹ.
[5] Chữ duyên thường có 5 nghĩa: may
mắn, đẹp, lý do, gắn bó tiền định của tình yêu đôi lứa và tình nghĩa vợ chồng.
[6] Hồ Dzếnh (1916–1991),
tên thật là Hà Triệu Anh hay Hà Anh (ghi theo giọng Quảng Đông là Hồ Dzếnh)
là một nhà thơ Việt Nam.
[7] Có thể trong Nửa chừng Xuân,
Khái Hưng, (1896-1947), nhân vật Mai, con nhà gia giáo, vướng bẫy tình,
không khổ cực bằng một người con gái TN như trong tứ thơ.
[8] Tuổi trái cà trái bắp: tuổi
ấu nhi, dại khờ, cần nhiều chăm sóc, nuôi dưỡng.
[9] Đại học sơn khê: Đại học ở núi
và khe suối, (sơn khê là núi, khe), chỉ rừng thiêng nước độc; ở đây là trại cải
tạo.
[10] Bóng câu qua khe cửa, ý
nói thời gian vô cùng nhanh chóng trong đời người. Sách Trang Tử (369-286
TCN), chương Trí Bắc Du có câu:
Nhân sinh
thiên địa chi gian, nhược bạch câu chi quá khích, hốt nhiên nhi dĩ.
人生天地之間, 若白駒之過隙,
忽然而已.
"Đời người trong cõi trời đất, như con ngựa câu trắng
vút qua khe cửa, trong chốc lát mà thôi".
Ngựa câu là ngựa mới lớn, non tơ, phi rất nhanh.
[11] “Ơ hờ”
là hững hờ, không quan tâm.
