Bài 6 &7, chương 2, Vịnh tố nữ đồ, thơ thuận nghịch độc, Phạm Thái; Ngân Triều chú giải.

                                              [6] VỊNH TỐ NỮ ĐỒ (*)

Thơ Thuận nghịch độc.

(Đọc xuôi, thơ chữ Nôm, Đọc ngược là bài thơ chữ Hán)

Đọc xuôi:

Thanh Xuân tỏa liễu lãnh tiêu phòng,

Cẩm trục đình châm ngại điểm trang.

Thanh dạng đổ liên phi phất lục,

Đạm hy tàn cúc thái sơ hoàng.

Tình si dị tố liêm biên nguyệt,

Mộng xúc tằng liêu trướng đỉnh sương.

Tranh khúc cưỡng khiêu sầu mỗi bận,

Oanh ca nhật vĩnh các tiêu hương.

                                               Phạm Thái

*

Phiên âm Hán Nôm, Ngân Triều soạn:

青春瑣柳冷椒房,

錦柚停針𥃷點粧.

青样杜蓮非彿綠,

淡希殘菊彩初黄.

情痴易訴帘边月,

夢促曾僚帳嵿霜.

筝曲強挑愁每遍,

鶯歌日永閣椒香.

*

                                  

*

Đọc ngược

Bản dịch của Phạm Thái:

Hương tiêu gác vắng nhặt ca oanh

Bận mối sầu khêu gượng khúc tranh

Sương đỉnh trướng gieo từng giục mộng

Nguyệt bên rèm, tỏ dễ si tình

Vàng tha thướt, cúc tan hơi đạm

Lục phất phơ, sen đọ rạng thanh

Trang điểm ngại chăm, dừng trục gấm

Phòng tiêu lạnh lẽo khoá Xuân xanh.

                                                Phạm Thái

*

Phiên âm Hán Nôm, Ngân Triều soạn:

香椒閣永日歌鶯

遍每愁挑強曲筝.

霜嵿帳僚曾促夢,

月边帘訴易痴情.

黄初彩, 菊殘希淡,

綠彿非, 蓮杜样青.

粧點𥃷針停柚錦,

房椒冷柳瑣春青.

 

 (*) Giai thoại kể rằng một hôm Phạm Thái ngồi uống rượu với Kiến Xuyên hầu. Kiến Xuyên hầu trông vào bức tranh tố nữ, bảo ông thử uống cạn mười chén, vịnh thơ một bài. Phạm Thái vâng mệnh, cất bút thảo luôn bài này. Hầu xem xong thích lắm, khen là “thanh quan thắng tuyệt” (trong sáng tuyệt vời), từ đấy hầu có ý muốn gả con gái là Trương Quỳnh Như cho Phạm Thái, vì cũng biết là hai người đã yêu nhau. Tuy nhiên, bà mẹ Quỳnh Như không bằng lòng. Sau Quỳnh Như bị ép gả cho một người khác, nàng liền tự tử. Từ đấy Phạm Thái buồn bã, chán nản, đi lang thang đây đó, uống rượu làm thơ, tự xưng là Chiêu Lỳ.

Đây là một bài thơ theo lối thuận nghịch độc, đọc xuôi bằng chữ Hán, đọc ngược bằng chữ Nôm. Bản dịch chính là bản đọc ngược của bài thơ bằng chữ Nôm.

                                      

              Ảnh Sông Nhị hay sông Hồng, Google.

Sông Nhị chưa phai màu máu khựa,

                     Nước Nam sừng sững sách trời còn. Ngân Triều.

                                                                                                ***

                                                 [7] Họa bài VỊNH TỐ NỮ ĐỒ (*) của Phạm Thái,                                                                                                   Trương Quỳnh Như:

                                                      Phiên âm Hán Nôm, Ngân Triều soạn

            𠶓員边柳㗂黄鶯,

勸客停𠅳志戰爭.

𠁹𣅶渃茄當患难,

沛欺壯士𥿁絲情?

滝㵢坦北印𣳔䚂,

𡶀𥪸𡗶南染𡲈青.

曲凱還歌耒猛瑪,

房椒淫喑𠓁𣈜𩇛.

              Véo von[1] bên liễu tiếng hoàng oanh,

                    Khuyên khách đừng quên chí chiến tranh.

             Giữa lúc nước nhà đang hoạn nạn,[2]

     Phải khi tráng sĩ vướng tơ tình?

 Sông trôi đất Bắc in dòng đỏ,

            Núi đứng trời Nam nhuộm vẻ thanh.

      Khúc khải hoàn ca rồi mạnh mẽ,

                  Phòng tiêu [3] đầm ấm rạng ngày xanh.

                                                                        Trương Quỳnh Như

                                                                 *
                                                                 Diễn ý bài thơ:

          Bên rặng liễu, có tiếng hót cao và thanh, véo von con chim hoàng oanh nào,

Khuyên người khách đừng quên nhiệm vụ chiến tranh.

Trong lúc nước nhà đang khói lửa,

Đúng không, tráng sĩ lại vướng vào mối tơ tình?

Kìa, đất Bắc, dòng sông trôi vẫn còn màu máu đỏ,

          Nọ, núi trời Nam luôn bát ngát một màu xanh.

          Chừng nào chiến thắng trở về, khúc khải hoàn ca, tưng bừng,

          Chúng ta sẽ chung một phòng tiêu ấm áp rạng rỡ ngày xanh.

*

                                                                        Ngân Triều cảm đề:

 Rặng liễu hoàng oanh hót véo von,

    Chiến tranh nhắc nhở chí hằng toan.

      Những đau vận nước, thương dân khổ,

Chớ đắm biển tình, đuối phấn son.

   Sông Nhị chưa phai màu máu khựa,

   Nước Nam sừng sững sách trời còn.

    Khải hoàn vang dội mừng Xuân mới,

  Là lúc tưng bừng phượng với loan. 

                                                           21.09.2019

                                                      *

           Chú thích:

[1] Véo von: tiếng chim hót cao và thanh.

[2] Hoạn nạn: lo lắng, tai nạn.

[3] Phòng tiêu: phòng trải hạt hoặc quét tường bằng bột hạt tiêu cho ấm thường thấy ở các nhà quyền quý.