Xuaân Ñình
Lan ñieäu
Hồ Xuân Hương
春庭蘭調
• Bài ca theo điệu Xuân
đình lan
Bản chữ Hán,Ngân Triều
soạn:
春 庭 蘭 調
月 斜 人 靜 戍 樓中
臥 聽 銅 龍
起 聽 銅 龍
夜 半 豇 椅 哀 江響半空
*
聲 也 相 同
氣 也 相 同
相 思 無 盡 五 更 窮
*
心 在 巫 峰
魂 在 巫 峰
恩爱 此 遭 逢
閒倚 東 風
倦倚 東 風
一園 紅 杏 壁青葱
*
繁花 惜 已 空
今朝 又 見 數枝紅
鶯兒 莫 带 東風去
只恐 桃 夭 無力笑東 風
風清 月 白
把寄 香 入 客吟中
*
Nhất Uyên phiên âm Hán Việt:
Xuân đình lan điệu.
Nguyệt tà nhân tỉnh thú lâu trung!
Ngoạ thỉnh đồng long,
Khởi thỉnh đồng long,
Dạ bán ai giang hưởng bán không ?
*
Thanh dã tương đồng,
Khí dã tương đồng.
Tương tư vô tận ngũ canh cùng.
*
Tâm tạiVu phong
Hồn tại Vu phong .
Ân ái thử tao phùng,
Nhàn ỷ Đông phong,
Quyện ỷ Đông phong,
Nhất viên hồng hạnh bích thanh song,
*
Phồn hoa tích dĩ không,
Kim triêu hựu kiến sổ chi hồng.
Oanh nhi mạc đái Xuân phong khứ !
Chỉ khủng đào yêu vô lực tiếu Đông phong.!
Phong thanh nguyệt bạch,
Bả kỳ hương nhập khách ngâm trung.
*
Nhất Uyên dịch nghĩa:
Bài Xuân Đình Lan điệu viết:
.Trăng tà in bóng người lặng lẽ trên lầu canh thành Thăng
Long.
.Nằm lắng nghe tiếng chuông đồng chùa Trấn Quốc vào khuya.
.Dậy sớm lắng nghe tiếng chuông đồng công phu buổi sớm.
.Nửa đêm ai hát bên kia sông Tô Lịch.
.Chàng và em hợp nhau quá, thanh khí tương đồng, em tương tư nhớ chàng suốt năm canh.
.Hồn và tâm em mơ cùng chàng cuộc ân ái như Vua Sở Tương Vương cùng Thần nữ núi Vu Sơn.
.Gặp nhau ta sẽ cùng ân ái nhàn như gió Đông, mỏi như gió Đông,
niềm hạnh phúc như một vườn hồng hạnh (cây mận) xanh biếc.
.Giấc mơ hoa đêm qua đã tàn, sáng nay còn thấy, mấy nụ hoa hồng vừa nở.
.Chim hoàng oanh ơi, đừng rủ Xuân đi nhé!
.Ta sợ hoa đào không đủ sức cười với gió Đông!
.Gió mát trăng sáng, hãy đem hương tới gửi thi nhân.
***
Nhất Uyên dịch thơ:
Điệu ca
Xuân Đình Lan
Trăng tà người lặng lẽ lầu không !
Nằm lắng chuông đồng,
Dậy lắng chuông đồng
Nửa đêm ai hát nửa kia sông ?
*
Tiếng đã tương đồng,
Khí đã tương đồng.
Tương tư không dứt suốt năm canh.
*
Tâm ở Vu Phong
Hồn ở Vu phong?
Ân ái cuộc tao phùng
Nhàn tựa gió Đông
Mỏi tựa gió Đông,
Một vườn hồng hạnh biếc xanh xanh,
*
Mơ hoa tỉnh giấc nồng,
Sáng nay cành nở mấy hoa hồng.
Oanh ơi đừng rủ Xuân đi nhé!
Ta sợ đào hoa không đủ sức cười với gió Đông!
Gió mát trăng sáng
Hãy đem hương tới gửi thi nhân.
Thơ chữ Hán Hồ Xuân Hương
trong Lưu Hương Ký. Nhất Uyên dịch thơ.
*
Bản dịch thơ của Đào
Thái Tôn:
Gửi
bởi Vanachi ngày 27/04/2006.
Trăng tà người lặng tựa lầu không,
Nằm lắng chuông đồng.
Dậy lắng chuông đồng.
Đêm lắng tiếng buồn vang mé sông.
*
Thanh đã tương đồng.
Khí đã tương đồng.
Thanh khí năm canh rộn rã lòng.
Tâm ở Vu Phong,
Hồn ở Vu Phong.
Ân ái cuộc tao phùng.
*
Nhàn tựa gió Đông.
Mỏi tựa gió Đông.
Một vườn hồng hạnh biếc xanh trong.
Phồn hoa tưởng đã không.
Sớm nay bông nở mấy nhành hồng.
Chim Oanh chớ quyến Xuân đi nhé!
Ta sợ “Đào hoa vô lực tiếu Đông phong”.
Trăng thanh gió mát,
Đem hương vào với
các thi nhân.
*
Oanh ơi, đừng réoXuân đi mất,
Chỉ sợ đào không khứng gió Đông! Ngân Triều, ảnh Google
*
Ngân Triều
cảm đề
Điệu ca Xuân Đình
Lan
Trăng tà lặn xuống đồn
Thăng Long,
Trấn Quốc chùa khuya
vọng tiếng chuông.
Dậy sớm thoáng nghe
chuông mõ sớm,
Nửa đêm nghe ai hát
bên sông?
Đôi ta, thanh khí
tương đồng,
Năm canh thiếp cứ nhớ
chàng năm canh.
*
Vu Sơn hồn mộng chén
giao bôi,
Giao bôi, cơn gió lắc
đầy vơi.
Đầy vơi hương thoảng
vườn hồng hạnh,
Hồng hạnh thêm tươi
lúc tuyệt vời!
*
Tỉnh giấc mơ hoa mộng
đã tàn,
Sáng nay còn mấy nụ
hoa hồng.
Oanh ơi, đừng réo
Xuân đi mất,
Chỉ sợ đào không khứng
gió Đông!
Đêm nay gió mát trăng
thanh rạng,
Duyên đưa hương[1]
đến quyện thi nhân!
*****
Vu Sơn hồn mộng chén giao bôi,
Giao bôi, cơn gió lắc đầy vơi.
Đầy vơi hương thoảng vườn hồng hạnh,
Hồng hạnh thêm tươi lúc tuyệt vời!Ngân
Triều, ảnh Google.
Baøi soá 3:
Thu nguyeät höõu öùc Mai Sôn Phuû
Hồ Xuân Hương
. “Và đêm trăng Thu Hồ Xuân Hương nhớ Mai Sơn Phủ viết
bài thơ Nôm:
Thu nguyệt hữu ức Mai Sơn Phủ,(Đêm trăng thu nhớ Mai Sơn Phủ). Bài thơ viết năm
1799”.
Lòng thỏa, duyên lành nay đã én,
Nỗi niềm tin nhạn vẫn chờ mau. NT, ảnh minh họa Google.
*
Lá ngọc chiều Thu giận
hẵn[2]
du[3],
Tuần trăng sẽ nhớ bữa
đêm Thu.
Bên Am Nhất Trụ[4]
trông còn đấy,
Ngọn nước Tam Kỳ[5]
chảy lại đâu?
Son phấn trộm mừng
duyên để lại,
Bèo mây thêm tủi phận
về sau.
Trăm năm biết có duyên thừa nữa,[6]
Cũng đỏ[7]
tay tơ cũng trắng đầu.
Thư Viện Online /
Trích Lưu Hương Ký, Hồ Xuân Hương.
Văn bản chữ Nôm, Ngân
Triều soạn:
秌月有憶梅山甫
𦲿 玉 𣊿 秌 恨 𠳾 遊
徇 𣎞 𠱊 𢘾 𣇊 𣎀 秌
边 庵 一 柱 𥊛 群 蔕
𦰟 渃 三 其 沚 吏 兠
崙 坋 𥋕 𢜠 縁 底 吏
薸 𩄎 潘 悴 分 衛 𢖖
𤾓 𢆥 别 𣎏 縁 餘 女
共 𧹥 拪 絲 共 𤽸 頭
Nhất Uyên chú giải:
Xuân
Hương quen biết Mai Sơn Phủ trong những năm 1799 -1801, lúc ấy Xuân Hương 27,
29 tuổi, mối tình đã để lại những bài thơ tình nồng nàn thắm thiết. Mai họ Mai
lấy hiệu là Mai Sơn, Phủ theo Đào Duy Anh trong Tự điển Hán Việt là tiếng sang
trọng để xưng người đàn ông. Nguyễn Án người đời xưng là Nguyễn Kính Phủ. Phạm
Đình Hổ hiệu là Tùng Niên nên còn có tên là Tùng Niên Phủ.
Qua thơ
Lưu Hương Ký ta đoán biết quê chàng ở Hoan Châu vùng Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay…
Mai Sơn Phủ có lẽ chỉ là một thư sinh
chưa đỗ đạt gì, nên không thấy tên tuổi đỗ đạt trong các khoa thi. Trong thơ chữ
Hán của Phạm Đình Hổ, tôi ( TS Phạm Trọng Chánh) tìm ra bài:
Tống Liên Cừ Mai Công phó Vị Hoàng. Tôi cho đó là Mai Sơn Phủ. Bài thơ có
câu:
Hoàng
giang mưa điểm hương mai nở.
Cuộc tiễn đưa vào mùa hè:
Gậy trúc ngày hè xa cố đô...
Mùa hè
làm gì có mai nở, tôi cho rằng :
chỉ có giọt nước mắt của Phi Mai tiễn đưa người
tình trên sông Hoàng Giang. Phạm Đình Hổ tiễn đưa một người bạn, và Xuân Hương
Hồ Phi Mai tiễn đưa một người tình. Do đó Mai
Sơn Phủ và Mai Công chỉ là một… Mai Sơn Phủ, người làng Liên Cừ ở Vinh, làng
Sen, Ngày xưa gọi là Vịnh Phố.
Sau mối
tình Hồ Xuân Hương với Nguyễn Du để lại mối hận một đời. Không thấy trong Lưu
Hương Ký nhắc đến anh thầy Lang xóm Tây làng Nghi Tàm dù trong thơ truyền khẩu
có bài Bà Lang khóc chồng. Anh Lang mất sớm, mẹ và mai mối ép gả, có lẽ Xuân
Hương không xem đó là một mối tình, nên đù bỡn: thương chàng nên khóc tỉ tì ti.
Mai Sơn Phủ yêu nàng, ngõ ý cưới nàng, hai người cắt tóc, trích máu
ngón tay hòa vào rượu thề nguyền, thề rằng nếu phụ tình nhau sẽ bị thần linh trừng
phạt: dao búa nguyền xin lụy đến
mình. Hồ Xuân Hương đã trao cả tâm hồn lẫn
thể xác cho Mai Sơn Phủ.
Năm 1801 Mai Sơn Phủ rời Thăng Long về quê để xin cha mẹ
cưới nàng. Cuộc chia tay thắm thiết nơi bến sông Vị Hoàng, nhưng rồi Mai Sơn Phủ
không về Thăng Long nữa. Chàng đã mất tích trong chiến tranh, vì một cơn bạo bệnh,
hay mối tình xa, cha mẹ chàng không đồng ý? Mai Sơn Phủ chỉ còn để lại dấu vết
trên đời qua những vần thơ yêu đương nồng nàn thắm thiết của Xuân Hương…
Bài thơ trên được viết năm 1799, lúc ấy Hồ Xuân
Hương 27 tuổi.
Theo Mối
tình Hồ Xuân Hương và Mai Sơn Phủ, Nhất Uyên, TS Phạm
Trọng Chánh
*
Bố
cục:
(1-2), Nỗi
nhớ.
(3- 4- 5-
6), Nhớ thương và cam phận.
(7- 8),
Trải lòng.
*
Ngân Triều cảm đề:
Lá ngọc long lanh đi vướng víu,
Trăng này chạnh nhớ bữa đêm Thu.
Bên am Một Cột, chùa trơ đó,
Ba nhánh Tam Kỳ, nước chạnh sầu?
Lòng thỏa, duyên lành nay đã bén,
Nỗi niềm tin nhạn vẫn chờ mau.
Đành lòng thê thiếp âu duyên kiếp,
Chỉ đỏ nguyền đeo, đến bạc đầu.
Tham khảo: Mối tình Hồ Xuân
Hương và Mai Sơn Phủ qua Lưu Hương Ký, Tiến
sĩ Phạm Trọng Chánh.
[1] (hương, mùi thơm trong gió, còn là tên Hồ Xuân Hương).
Tham khảo: Bản sao từ bản chép tay của Nguyễn
Văn Hoàn, do Nguyễn Xuân Diện cung cấp.
[2] hẵn 𠳾, tiếng đề nghị, yêu cầu người
khác làm một việc gì. (Như chữ hãy)
[3] du 遊, đi dạo, đi chơi.
[4] Am Nhất
Trụ 庵 一 柱, là Chùa Một Cột.
[5] Ngọn
nước Tam Kỳ 𦰟 渃 三其, là ba phụ lưu Nghĩa Trụ, Kim Ngưu và Đại Bi hội tụ thành sông Nhĩ
Hà.
[6] Trăm năm có biết duyên thừa nữa: Hồ
Xuân Hương đã trao thân cho Mai Sơn Phủ rồi mà vẫn thắc mắc chàng đã có vợ hay
chưa.
[7] Chỉ đỏ:
Người Lào, người Mường khi
chia tay nhau có phong tục cột chỉ màu đỏ vào tay nhau, nước ta thời Xuân Hương
không biết có phong tục ấy chăng?
***
(Còn tiếp)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét