Thiên tình sử của HXH & ND tiếp theo.
Bài số 16:
Khai song
Nguyễn Du
Nguyễn Du phúc đáp bài Cố kinh Thu nhật của Hồ Xuân Hương bằng bài Khai song, dùng lại điển tích thanh chiên và cũng ý mùa Thu. Nguyễn Du vẫn giữ mãi cái chăn xanh, như tấm lòng yêu thương nàng, và cho biết đang chữa bệnh nên chậm thư phúc đáp.
+ Cảnh vật trước nhà đã ra sao rồi?
+ Nhàn hạ mở cửa sổ, nhìn cảnh vật, chạnh lòng suy tưởng,
+ Sáu tháng qua có gió lớn đưa cánh chim Bằng bay mãi không nghỉ.
(Phải chăng chim Bằng là Bằng quận công, gặp thời nhứ gió bay cao. Nguyễn Hữu Chỉnh thuộc hạ Hoàng Đình Bảo, khi Bảo bị kiêu binh giết, trốn vào Nam phò Tây Sơn, đem quân ra Bắc diệt Trịnh thao túng quyền hành Bắc Hà rồi bị tướng Tây Sơn là Vũ Văn Nhậm giết. Tuy nhiên tình hình lúc Nguyễn Du làm bài này là lúc Gia Long liên tiếp thắng nhiều trận lớn từ Gia Định đang đánh tới, Bình Thuận, Diên Khánh, Nha Trang)
+ Một sân mưa đọng kiến bò cao, xã hội đầy những kẻ thấp kém bất tài thừa cơ nước lụt bò lên cao. Nguyễn Du ám chỉ quân Tây Sơn thời mạt vận chăng? Khác với anh Nguyễn Nể phò nhà Tây Sơn, được vua Quang Trung trọng dụng, ưu đãi, hai lần được đi sứ, được giao cho trấn đóng Thành Bình Định, quê hương nhà vua, được dâng sách, dạy vua đọc hàng ngày và thảo chiếu biểu cho Vua Cảnh Thịnh. Nguyễn Du theo Gia Long và khinh miệt Tây Sơn, khi cho Tây Sơn là kiến, khi là sâu trùng. (Cóc nhái quần bếp vắng, Sâu trùng bò mé ngoài, bài Bất Mị)
+ Chiếc chăn xanh vật cũ, như thanh danh của cha ông, vẫn giữ mãi,
+ Chí cao, tóc đã bạc, chua xót không nói nên lời.
+ Bệnh cũ khổ thân, còn phải lo chạy chữa,
+ Không biết ý Thu giờ đến nhà ai?
Mở cửa sổ
Trước nhà cảnh vật đã ra sao,
Mở cửa ngày nhàn sinh ý nhiều.
Sáu tháng gió tung bằng lượn mãi;
Một sân mưa đọng kiến bò cao.
Chăn xanh vật cũ khư khư giữ.
Tóc bạc hùng tâm luống nghẹn ngào.
Trở bệnh hãy còn lo chạy chữa,
Biết chi Thu tứ đến nhà nao ?
Thơ chữ Hán Nguyễn Du, Thanh Hiên thi tập, Nhất Uyên dịch thơ.
*
Bản chữ Hán, Ngân Triều soạn:
開窗
門前煙景近如何
閒日開窗生意多
六月培風鵬徙地
一庭積雨蟻移窩
青氈舊物苦珍惜
白髮雄心空咄嗟
再病尚須調攝力
不知秋思到誰家
*
Nhất Uyên phiên âm bài Khai song
Môn tiền yên cảnh cận như hà?
Nhàn nhật khai song sinh ý đa.
Lục nguyệt bồi phong bằng tỷ địa,
Nhất đình tích vũ nghĩ di oa.
Thanh chiên cựu vật khổ trân tích,
Bạch phát hùng tâm không đốt ta.
Tái bệnh thượng tu điều nhiếp lực,
Bất tri thu tứ đáo thuỳ gia?
*
Bản dịch của Nguyễn Thạch Giang:
Gửi bởi Vanachi ngày 11/7/2005 22:15
Trước nhà phong cảnh hiện nay sao?
Mở cửa nhìn xem sinh ý nhiều.
Sáu tháng gió đưa bằng đổi chỗ,
Một sân mưa đọng kiến bò cao.
Nệm xanh vật cũ lo gìn giữ,
Tóc bạc lòng hăng luống nghẹn ngào.
Còn bệnh hãy nên lo chạy chữa,
Chẳng hay thu tứ đến nhà nào?
*
Bản dịch của Trương Việt Linh
Gửi bởi vietlính11 ngaày 279/2013
Trước nhà phong cảnh nay sao?
Mở nhìn vạn vật sắc màu xinh tươi.
Chim bằng cưỡi gió tung trời,
Sân mưa nước đọng, kiến dời tổ đi.
Bạc đầu thôi thở than chi!
Nệm xanh vật cũ đến nay vẫn dùng.
Bệnh nhiều nên chạy chữa luôn,
Nhà ai Thu đến mộng hồn bâng khuâng.
*
Bản dịch của Nguyễn Văn Dũng Vicar
Gửi bởi PH@ ngày 28/04/ 2016
Phong cảnh trước nhà nay sao rồi?
Ngày nhàn mở cửa vẫn vui tươi.
Sáu tháng chim bằng bay cưỡi gió,
Sân đọng mưa lâu kiến di dời.
Vật cũ nệm xanh yêu quý giữ,
Hùng tâm, tóc bạc thở than thôi.
Bệnh xưa vẫn phải lo điều dưỡng,
Không biết nhà ai tứ Thu rơi?
*
Bản dịch của Nhất Uyên Phạm Trọng Chánh
Gửi bởi tôn tiền tử ngày 05/01/2015
Trước nhà cảnh vật đã ra sao?
Mở cửa ngày nhàn sinh ý nhiều.
Sáu tháng gió tung bằng lượn mãi,
Một sân mưa đọng kiến bò cao.
Chăn xanh vật cũ khư khư giữ,
Tóc bạc, hùng tâm luống nghẹn ngào.
Trở bệnh hãy còn lo chạy chữa,
Biết chi Thu đã đến nhà nao?
*
Xuôi gió chim bằng bay bổng miết!
Ngân Triều, ảnh Google
*
Ngân Triều cảm đề, bài 16, Khai song:
Băn khoăn cảnh cũ đà thay đổi?
Nhàn rỗi, khai song, thanh thản vui.
Xuôi gió chim bằng bay bổng miết!
Ngập hang lũ kiến bò cùng nơi.
Chăn xanh nếp cũ gia phong quý,
Tóc bạc mong gì, than thở thôi.
Lại bệnh, phải còn lo chạy chữa,
Ý Thu lan tỏa nhà ai rồi?
***
Tranh minh họa bài 16, có hỗ trợ của AI
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét