La Dernière Classe/ Buổi học cuối cùng/ Alphonse Daudet 1840-1897/ Kim Tinh chia sẻ

Buổi học cuối cùng

19:01 | 05/06/2009

ALPHONSE DAUDETSự kiện phản ánh trong truyện xảy ra năm 1871, thời kỳ chiến tranh Pháp - Phổ, khi quân đội Phổ (Đức) đã chiếm đóng và sáp nhập hai tỉnh Alsace và Lorraine của Pháp vào lãnh thổ Đức.

Chân dung Alphonse Daudet (1840-1897)

Buổi học cuối cùng - Alphonse Daudet 2 tháng 5, 2013 lúc 22:40 ảnh minh họa Sáng nay tôi đi học muộn và rất sợ một trận quở mắng. Thầy Hamel nói rằng sẽ kiểm tra chúng tôi về phân từ mà tôi thì chưa biết một chữ nào cả. Tôi định trốn học và chơi cả ngày ở ngoài trời. Hôm nay trời ấm và quang đãng. Chim hót líu lo bên bìa rừng, và quân Phổ đang tập luyện trong cánh đồng sau xưởng cưa. Những thứ này thực sự hấp dẫn hơn quy tắc về phân từ, nhưng tôi vẫn có đủ sức mạnh để kháng cự và chạy vội đến trường.  Khi tôi đi ngang qua toà thị chính, một đám đông đang tụ tập trước bảng thông báo. Suốt hai năm qua chúng tôi đã đón nhận toàn tin xấu tại đây : những cuộc chiến bại, những cuộc tuyển lính, những lệnh của sỹ quan chỉ huy. Tôi tự nhủ, vẫn không dừng lại :  'Còn gì có thể xảy ra bây giờ được nữa ?'  Khi tôi chạy nhanh hết sức lực, bác thợ rèn Wachter đang đứng đó đọc bảng tin cùng với người thợ học việc, gọi với theo tôi:  'Này nhóc, chạy nhanh làm gì, kiểu gì thì cháu cũng đến trường sớm thôi'.  Tôi nghĩ bác ấy giễu tôi, và chạy bở hơi tai đến tận chiếc vườn nhỏ của thày Hamel. Bình thường thì từ phố có thể nghe thấy tiếng huyên náo ở đây mỗi khi vào học, tiếng đóng mở bàn, tiếng học sinh đồng thanh đọc bài trong khi tay bịt tai để hiểu bài hơn, và tiếng thày giáo gõ thước trên bàn. Nhưng nay sao yên tĩnh quá ! Tôi đã định đến chỗ ngồi trốn không để thày giáo thấy, nhưng hôm nay mọi thứ đều yên ắng như sáng chủ nhật vậy. Qua cửa sổ tôi thấy bạn bè đã vào chỗ ngồi, và thầy Hamel đi lên đi xuống, tay cầm chiếc thước sắt đáng sợ. Tôi phải mở cửa và đi vào trước mặt mọi người. Bạn có thể tưởng tượng tôi ngượng chín mặt và sợ hãi như thế nào.  Nhưng không có gì xảy ra cả. Thày Hamel thấy tôi và ân cần bảo tôi:  ' Vào chỗ nhanh lên an. Cả lớp đã bắt đầu mà không có em rồi '.  Tôi trèo qua ghế và ngồi vào bàn. Đến khi đó, khi đã bớt sợ, tôi mới nhận thấy thày giáo đang mặc chiếc áo khoác xanh, chiếc áo sơ mi xếp nếp, đội chiếc mũ thêu bằng lụa đen mà thầy không bao giờ mặc trừ những ngày thanh tra và những ngày trao giải thưởng. Ngoài ra trường hôm nay trông thật lạ và trang trọng. Nhưng điều ngạc nhiên nhất đối với tôi là, trên những chiếc ghế đen trước đây luôn luôn trống vắng, nhiều dân làng đang ngồi và cũng yên lặng như chúng tôi; ông già Haủe với chiếc mũ ba góc, ông thị trưởng cũ, bác đưa thư cũ, và vài người khác. Mọi người trông có vẻ buồn bã, ông Hauser mang theo một quyển sách vỡ lòng cũ kỹ, mép đã nhàu nát, ông mở rộng sách trên đầu gối và đặt đôi kính ngang trang sách.  Khi tôi phân vân chưa rõ mọi chuyện thì thày Hamel ngồi lên ghế, và vẫn với giọng nghiêm nghị, hiền lành như mọi ngày, thầy nói :  'Các em thân mến, đây là bài học cuối cùng mà thầy dạy các em. Lệnh mới đến từ Berlin chỉ cho phép dạy tiếng Đức trong các trường ở Alsace và Lorraine. Thày giáo mới sẽ đến đây ngày mai. Đây là bài học tiếng Pháp cuối cùng của các em. Thầy mong các em sẽ chăm chú.'  Những lời này như làm tôi thấy như bị sét đánh ! Những người tội nghiệp, đó chính là những gì người ta đã yết thị tại toà thị chính !  Bài học tiếng Pháp cuối cùng của tôi ! Tại sao, khi hầu như tôi không biết viết ! Tôi sẽ không bao giờ được học thêm gì nữa. Thế là phải dừng lại ở đây thôi sao ! Ôi, thật ân hận vì những lần không học bài đi tìm trứng chim hoặc đi trượt trên Sẩ ! Đống sách của tôi, mà vừa một lát trước đây tôi còn thấy thật phiền nhiễu, thật khó để mang vác, rồi ngữ pháp, rồi câu chuyện về các thánh, nay trở thành những người bạn cũ mà tôi không thể từ bỏ được. Cả thầy Hamel nữa, cái ý nghĩ rằng thầy sắp đi xa, rằng tôi sẽ không bao giờ được gặp thầy nữa, làm tôi quên hết tất cả về chiếc thước và tính cáu kỉnh của thầy.  Thật tội nghiệp thày ! Thầy đã diện bộ quần áo đẹp chủ nhật để dạy buổi học cuối cùng này, và tôi đã hiểu tại sao những người già trong làng lại đến đây ngồi, ở cuối căn phòng. Bởi vì họ cũng thấy buồn không được đến ngôi trường này nữa. Đó là cách họ cảm ơn vị thầy giáo đã phục vụ tận tuỵ suốt bốn mươi năm qua, và để tỏ lòng tôn kính với đất nước nay đã không còn là của họ.  Khi đang suy nghĩ về những điều này, tôi thấy mình bị gọi tên. Đến lượt tôi phải đọc thuộc lòng. Làm sao tôi có thể đọc đến hết cái quy tắc đáng sợ về phân từ ấy, rõ ràng, dõng dạc mà không phạm lỗi ? Tôi rối trí ngay từ những từ đầu tiên và đứng đó, tay nắm chặt bàn, tim đập thình thịch, không dám ngẩng đầu lên. Tôi nghe thấy thầy Hamel nói:  'Thầy sẽ không mắng em đâu, an. Em bị phạt thế đủ rồi. Ngày nào chúng ta cũng tự nhủ : mình còn nhiều thời gian lắm, mai hãy học. Và em thấy cái gì đã đến rồi đấy. Đó là bất hạnh của vùng Alsace, vốn luôn hoãn việc học hành lại ngày mai. Và người ta có quyền nói: Gớm các ông giả vờ làm người Pháp nhưng lại chẳng biết đọc cũng không biết viết ngôn ngữ của các ông. Nhưng dù sao, an tội nghiệp, không phải em là người có lỗi nhất. Tất cả chúng ta đều có nhiều điều đáng trách.'  'Cha mẹ các em đã không quá lo lắng về chuyện học hành của các em. Họ thích các em làm việc ở nông trại hoặc nhà máy, như vậy có thể thêm được chút tiền. Còn thầy ư ? Thầy cũng đáng trách. Có phải thầy đã thường xuyên bắt các em tưới hoa thay vì dạy học không ? Khi thầy muốn đi câu cá, có phải thầy đã không ngại ngần cho các em nghỉ học không ?'  Rồi từ chuyện này sang chuyện khác, thầy Hamel tiếp tục nói chuyện về tiếng Pháp, rằng đó là ngôn ngữ đẹp nhất, rõ ràng nhất, logic nhất trên thế giới, rằng chúng tôi phải giữ gìn và không được quên nó, vì khi một dân tộc bị nô dịch, chừng nào họ còn giữ được tiếng nói là họ còn giữ được chiếc chìa khoá thoát khỏi ngục tù. Rồi thầy mở sách ngữ pháp và giảng bài. Tôi thấy rất ngạc nhiên vì mình hoàn toàn hiểu bài. Những gì thầy giảng thật dễ hiểu làm sao! Tôi nhận thấy mình chưa bao giờ nghe giảng chăm chú như vậy, và cũng chưa bao giờ thầy giảng nhiệt tình như thế. Có vẻ như người thầy tội nghiệp muốn truyền cho chúng tôi tất cả những gì thầy biết trước khi ra đi, và muốn đặt hết vào đầu chúng tôi chỉ trong chốc lát.  Sau bài học ngữ pháp, chúng tôi học viết. Hôm ấy thầy Hamel đã chuẩn bị cho chúng tôi những bản mẫu mới, trên đó có những chữ tròn trịa: France, Alsace, France, Alsace. Chúng trông như những lá cờ nhỏ phấp phới trong lớp học, treo trên những thanh trên bàn học của chúng tôi. Phải thấy là mọi người đều làm việc chăm chú ! Và yên lặng là sao ! Chỉ nghe thấy tiếng bút viết cọt kẹt trên giấy. Có lúc có mấy con bọ bay vào, nhưng không ai để ý đến chúng, kể cả những cậu nhỏ nhất đang chăm chú vạch những nét ngoằn ngoèo như thể đó là tiếng Pháp vậy.  Trên mái nhà bọn bồ câu khẽ cúc cu, và tôi tự nhủ :  'Liệu họ có bắt cả những con bồ câu phải gáy bằng tiếng Đức không ?'  Khi nào tôi ngẩng đầu lên khỏi trang vở cũng thấy thầy Hamel ngồi bất động trên ghế, đăm chiêu nhìn những thứ xung quạh, như thể thầy muốn khắc sâu vào đầu hình ảnh mọi vật trong cái phòng học bé nhỏ này. Thử nghĩ xem, suốt bốn mươi năm qua thầy đã ở chỗ này, với chiếc vườn ngoài cửa sổ và lớp học trước mặt, y như bây giờ. Chỉ có bàn ghế bị mòn đi cùng năm tháng, những cây óc chó trong vườn đã cao hơn, cây hoa bia mà thầy tự tay trồng đã chăng hoa quanh cửa sổ lên đến tận ngói. Hẳn thầy đau lòng biết bao khi bỏ lại tất cả những thứ này, khi nghe tiếng em gái thầy đi lại ở căn phòng phía trên gói ghém hành lý ! Vì họ phải đi khỏi đây mãi mãi vào ngày mai.  Dù vậy thầy vẫn có đủ can đảm để giảng tới tận bài cuối cùng. Sau giờ học viết chúng tôi học Lịch sử, và sau đó những em nhỏ hát ba, be bi, bo, bu. Dưới kia, cuối lớp học, ông già Hauser đã đeo kính vào, hai tay cầm cuốn sách vỡ lòng, cũng đang đánh vần cùng với chúng. Ông ấy cũng đang khóc, giọng run run vì xúc động. Nghe giọng ông ấy buồn cười quá mà chúng tôi vừa muốn cười vừa muốn khóc. Tôi sẽ nhớ mãi bài học cuối cùng này !  Bỗng nhiên đồng hồ nhà thờ điểm mười hai giờ. Cùng lúc tiếng kèn trumpet của quân Phổ trở về sau cuộc tập luyện vọng lên dưới cửa sổ. Thầy Hamel đứng dậy, nhợt nhạt. Tôi chưa bao giờ thấy thầy cao như thế.  'Các bạn của tôi' thày nói, 'tôi... tôi...' nhưng một thứ gì đó đã làm thày nghẹn lại, không nói tiếp được nữa. Thầy quay lại bảng, lấy một mẩu phấn, tì bằng hết sức lực và viết thật to :  'Vive la France'  -> 'Nước Pháp muôn năm.' Rồi thầy đứng đó, đầu tựa vào tường, tay ra hiệu cho chúng tôi, không nói một lời :  'Hết rồi, mọi người về thôi'.  *** Bản tiếng Pháp Alphonse Daudet Les Contes du lundi Paris : A. Lemerre, 1880 (p. 1-9). La Partie de Billard  ► La Dernière classe Ce matin-là, j’étais très en retard pour aller à l’école, et j’avais grand-peur d’être grondé, d’autant que M. Hamel nous avait dit qu’il nous interrogerait sur les participes, et je n’en savais pas le premier mot. Un moment l’idée me vint de manquer la classe et de prendre ma course à travers champs. Le temps était si chaud, si clair ! On entendait les merles siffler à la lisière du bois, et dans le pré Rippert, derrière la scierie, les Prussiens qui faisaient l’exercice. Tout cela me tentait bien plus que la règle des participes ; mais j’eus la force de résister, et je courus bien vite vers l’école. En passant devant la mairie, je vis qu’il y avait du monde arrêté près du petit grillage aux affiches. Depuis deux ans, c’est de là que nous sont venues toutes les mauvaises nouvelles, les batailles perdues, les réquisitions, les ordres de la commandature ; et je pensai sans m’arrêter : « Qu’est-ce qu’il y a encore ? » Alors, comme je traversais la place en courant, le forgeron Wachter, qui était là avec son apprenti en train de lire l’affiche, me cria : « Ne te dépêche pas tant, petit ; tu y arriveras toujours assez tôt à ton école ! » Je crus qu’il se moquait de moi, et j’entrai tout essoufflé dans la petite cour de M. Hamel. D’ordinaire, au commencement de la classe, il se faisait un grand tapage qu’on entendait jusque dans la rue : les pupitres ouverts, fermés, les leçons qu’on répétait très haut tous ensemble en se bouchant les oreilles pour mieux apprendre, et la grosse règle du maître qui tapait sur les tables : « Un peu de silence ! » Je comptais sur tout ce train pour gagner mon banc sans être vu ; mais, justement, ce jour-là, tout était tranquille, comme un matin de dimanche. Par la fenêtre ouverte, je voyais mes camarades déjà rangés à leurs places, et M. Hamel, qui passait et repassait avec la terrible règle en fer sous le bras. Il fallut ouvrir la porte et entrer au milieu de ce grand calme. Vous pensez, si j’étais rouge et si j’avais peur ! Eh bien ! non. M Hamel me regarda sans colère et me dit très doucement : « Va vite à ta place, mon petit Franz ; nous allions commencer sans toi. » J’enjambai le banc et je m’assis tout de suite à mon pupitre. Alors seulement, un peu remis de ma frayeur, je remarquai que notre maître avait sa belle redingote verte, son jabot plissé fin et la calotte de soie noire brodée qu’il ne mettait que les jours d’inspection ou de distribution de prix. Du reste, toute la classe avait quelque chose d’extraordinaire et de solennel. Mais ce qui me surprit le plus, ce fut de voir au fond de la salle, sur les bancs qui restaient vides d’habitude, des gens du village assis et silencieux comme nous : le vieux Hauser avec son tricorne, l’ancien maire, l’ancien facteur, et puis d’autres personnes encore. Tout ce monde-là paraissait triste ; et Hauser avait apporté un vieil abécédaire mangé aux bords qu’il tenait grand ouvert sur ses genoux, avec ses grosses lunettes posées en travers des pages. Pendant que je m’étonnais de tout cela, M. Hamel était monté dans sa chaire, et de la même voix douce et grave dont il m’avait reçu, il nous dit : « Mes enfants, c’est la dernière fois que je vous fais la classe. L’ordre est venu de Berlin de ne plus enseigner que l’allemand dans les écoles de l’Alsace et de la Lorraine… Le nouveau maître arrive demain. Aujourd’hui, c’est votre dernière leçon de français. Je vous prie d’être bien attentifs. » Ces quelques paroles me bouleversèrent. Ah ! les misérables, voilà ce qu’ils avaient affiché à la mairie. Ma dernière leçon de français !… Et moi qui savais à peine écrire ! Je n’apprendrais donc jamais ! Il faudrait donc en rester là !… Comme je m’en voulais maintenant du temps perdu, des classes manquées à courir les nids ou à faire des glissades sur la Saar ! Mes livres que tout à l’heure encore je trouvais si ennuyeux, si lourds à porter, ma grammaire, mon histoire sainte me semblaient à présent de vieux amis qui me feraient beaucoup de peine à quitter. C’est comme M. Hamel. L’idée qu’il allait partir, que je ne le verrais plus, me faisait oublier les punitions, les coups de règle. Pauvre homme ! C’est en l’honneur de cette dernière classe qu’il avait mis ses beaux habits du dimanche, et maintenant je comprenais pourquoi ces vieux du village étaient venus s’asseoir au bout de la salle. Cela semblait dire qu’ils regrettaient de ne pas y être venus plus souvent, à cette école. C’était aussi comme une façon de remercier notre maître de ses quarante ans de bons services, et de rendre leurs devoirs à la patrie qui s’en allait… J’en étais là de mes réflexions, quand j’entendis appeler mon nom. C’était mon tour de réciter. Que n’aurais-je pas donné pour pouvoir dire tout au long cette fameuse règle des participes, bien haut, bien clair, sans une faute ; mais je m’embrouillai aux premiers mots, et je restai debout à me balancer dans mon banc, le cœur gros, sans oser lever la tête. J’entendais M. Hamel qui me parlait : « Je ne te gronderai pas, mon petit Franz, tu dois être assez puni… Voilà ce que c’est. Tous les jours on se dit : Bah ! j’ai bien le temps. J’apprendrai demain. Et puis tu vois ce qui arrive… Ah ! ça été le grand malheur de notre Alsace de toujours remettre son instruction à demain. Maintenant ces gens-là sont en droit de nous dire : Comment ! Vous prétendiez être français, et vous ne savez ni lire ni écrire votre langue !… Dans tout ça, mon pauvre Franz, ce n’est pas encore toi le plus coupable. Nous avons tous notre bonne part de reproches à nous faire. « Vos parents n’ont pas assez tenu à vous voir instruits. Ils aimaient mieux vous envoyer travailler à la terre ou aux filatures pour avoir quelques sous de plus. Moi-même, n’ai-je rien à me reprocher ? Est-ce que je ne vous ai pas souvent fait arroser mon jardin au lieu de travailler ? Et quand je voulais aller pêcher des truites, est-ce que je me gênais pour vous donner congé ?… » Alors, d’une chose à l’autre, M. Hamel se mit à nous parler de la langue française, disant que c’était la plus belle langue du monde, la plus claire, la plus solide : qu’il fallait la garder entre nous et ne jamais l’oublier, parce que, quand un peuple tombe esclave, tant qu’il tient bien sa langue, c’est comme s’il tenait la clef de sa prison[1]… Puis il prit une grammaire et nous lut notre leçon. J’étais étonné de voir comme je comprenais. Tout ce qu’il disait me semblait facile, facile. Je crois aussi que je n’avais jamais si bien écouté et que lui non plus n’avait jamais mis autant de patience à ses explications. On aurait dit qu’avant de s’en aller le pauvre homme voulait nous donner tout son savoir, nous le faire entrer dans la tête d’un seul coup. La leçon finie, on passa à l’écriture. Pour ce jour-là, M. Hamel nous avait préparé des exemples tout neufs, sur lesquels était écrit en belle ronde : France, Alsace, France, Alsace. Cela faisait comme des petits drapeaux qui flottaient tout autour de la classe, pendus à la tringle de nos pupitres. Il fallait voir comme chacun s’appliquait, et quel silence ! On n’entendait rien que le grincement des plumes sur le papier. Un moment des hannetons entrèrent ; mais personne n’y fit attention, pas même les tout petits qui s’appliquaient à tracer leurs bâtons, avec un cœur, une conscience, comme si cela encore était du français… Sur la toiture de l’école, des pigeons roucoulaient tout bas, et je me disais en les écoutant : « Est-ce qu’on ne va pas les obliger à chanter en allemand, eux aussi ? » De temps en temps, quand je levais les yeux de dessus ma page, je voyais M. Hamel immobile dans sa chaire et fixant les objets autour de lui, comme s’il avait voulu emporter dans son regard toute sa petite maison d’école… Pensez ! depuis quarante ans, il était là à la même place, avec sa cour en face de lui et sa classe toute pareille. Seulement les bancs, les pupitres s’étaient polis, frottés par l’usage ; les noyers de la cour avaient grandi, et le houblon qu’il avait planté lui-même enguirlandait maintenant les fenêtres jusqu’au toit. Quel crève-cœur ça devait être pour ce pauvre homme de quitter toutes ces choses, et d’entendre sa sœur qui allait, venait, dans la chambre au-dessus, en train de fermer leurs malles ! car ils devaient partir le lendemain, s’en aller du pays pour toujours. Tout de même, il eut le courage de nous faire la classe jusqu’au bout. Après l’écriture, nous eûmes la leçon d’histoire ; ensuite les petits chantèrent tous ensemble le ba be bi bo bu. Là-bas au fond de la salle, le vieux Hauser avait mis ses lunettes, et, tenant son abécédaire à deux mains, il épelait les lettres avec eux. On voyait qu’il s’appliquait lui aussi ; sa voix tremblait d’émotion, et c’était si drôle de l’entendre, que nous avions tous envie de rire et de pleurer. Ah ! je m’en souviendrai de cette dernière classe… Tout à coup l’horloge de l’église sonna midi, puis l’Angélus. Au même moment, les trompettes des Prussiens qui revenaient de l’exercice éclatèrent sous nos fenêtres… M. Hamel se leva, tout pâle, dans sa chaire. Jamais il ne m’avait paru si grand. « Mes amis, dit-il, mes amis, je… je… » Mais quelque chose l’étouffait. Il ne pouvait pas achever sa phrase. Alors il se tourna vers le tableau, prit un morceau de craie et, en appuyant de toutes ses forces, il écrivit aussi gros qu’il put : « VIVE LA FRANCE ! » Puis il resta là, la tête appuyée au mur, et, sans parler, avec sa main, il nous faisait signe : « C’est fini… allez-vous-en. » [X] ***** ↑ « S’il tient sa langue, – il tient la clé qui de ses chaînes le délivre. » F. Mistral.

Les Etoiles/ Những vì sao/ Alphonse Daudet (1840-1897)/ Bản dịch Trúc Huy

Mời quý bạn xem một truyện ngắn của Alphonse Daudet (1840-1897).
LES ETOILES/ NHỮNG VÌ SAO (1)

Ảnh minh họa, Les étoiles, Google

( Lời thuật chuyện của một gã chăn cừu xứ Provence )
Tác giả : ALPHONSE DAUDET (1840-1897)
Bản dịch Việt ngữ : TRÚC HUY
Trong thời gian tôi chăn cừu trên miền núi Luberon (2), có khi suốt mấy tuần lễ liên tiếp tôi không trông thấy một bóng người, chỉ một mình tôi trên cánh đồng cỏ với chú chó Labri và đàn cừu của tôi. Thỉnh thoảng có vị tu sĩ sống ẩn dật ở núi Ure đi ngang qua đây để tìm kiếm dược thảo hoặc là tôi trông thấy bộ mặt lọ lem dính đầy bụi than của người phu mỏ xứ Piémont; nhưng họ là những người chất phác, khuôn mặt lầm lì vì quen sống lâu ngày trong cảnh cô đơn, không còn hứng thú trò chuyện và chẳng biết gì về những chuyện trong làng ngoài tỉnh mà người ta đang bàn tán ở dưới đó. Vì thế, cứ khoảng mười lăm ngày, khi tôi nghe tiếng lục lạc từ con đường mòn dưới núi đi lên của con la ở nông trại mang lương thực nửa tháng cho tôi, rồi tôi thấy xuất hiện dần dần trên sườn dốc bộ mặt tươi vui của thằng bé miarro (thằng nhỏ giúp việc ở trại) hay chiếc khăn trùm màu hung đỏ của thím già Norade, là tôi cảm thấy trong lòng thật sung sướng vô cùng. Tôi yêu cầu kể cho nghe những chuyện xảy ra ở dưới đồng bằng, những buổi lễ rửa tội, những đám cưới hỏi… Nhưng điều mà tôi chú ý và thích nghe hơn cả là biết tin tức về cô con gái cưng của ông bà chủ trại, vị tiểu thư Stéphanette, thiếu nữ xinh đẹp nhất trong toàn vùng. Cố làm ra vẻ như không mấy quan tâm, tôi hỏi thăm xem nàng có hay đi dự nhiều lễ hội hay dạ tiệc không, có nhiều chàng trai ngấp nghé tán tỉnh không. Và nếu có ai hỏi tôi muốn biết những chuyện ấy có ích lợi gì cho cái thân phận nghèo hèn của một tên chăn cừu miền núi như tôi, thì tôi sẽ trả lời rằng tôi đang ở tuổi hai mươi và đối với tôi nàng Stéphanette là người thiếu nữ xinh đẹp nhất trần gian.
Thế rồi, một hôm chủ nhật nọ, tôi cũng chờ đợi chuyến tiếp tế lương thực cho nửa tháng, nhưng sao lần này nó tới muộn quá. Từ buổi sáng, tôi nghĩ bụng : “Có lẽ vì lễ lớn ở nhà thờ đây thôi.” Rồi đến trưa, một trận mưa giông lớn đổ xuống, tôi lại cho rằng vì đường trơn ướt lầy lội, con la chưa thể lên đường được. Mãi cho đến khoảng ba giờ chiều, trời quang mây tạnh, sườn núi lấp lánh nước mưa và ánh sáng mặt trời, tôi bỗng nghe được, giữa tiếng nước nhỏ giọt róc rách trên cành lá và tiếng suối reo do nước lũ dâng trào, tiếng lục lạc leng keng của con la, nghe thật là vui tươi rộn ràng chẳng khác gì tiếng chuông nhà thờ đổ hồi trong ngày lễ Phục sinh. Nhưng không phải thằng nhỏ ở nông trại, cũng chẳng phải thím già Norade ngồi trên lưng lừa như mọi khi. Mà là… xin bạn thử đoán xem là ai ? Chính là vị tiểu thư trại nhà, bạn ạ ! Đúng vậy, vị tiểu thư Stéphanette đích thân đến. Nàng ngồi ngay ngắn trên mình la giữa những chiếc giỏ mây, đôi má ửng hồng vì khí trời của núi và làn gió mát sau trận mưa giông vừa qua.
Thằng nhỏ bị bệnh, còn thím già Norade thì xin nghỉ phép về thăm con. Nàng Stéphanette xinh đẹp vừa từ trên mình la tụt xuống vừa nói cho tôi biết như vậy. Nàng còn nói thêm vì lạc đường cho nên đã đến muộn. Nhưng trông nàng ăn mặc đẹp đẽ như thế kia, trên đầu kết băng hoa và vận chiếc váy lộng lẫy có thêu đăng ten, tôi thấy cô nàng có vẻ như đã nấn ná ham vui trong một cuộc khiêu vũ nào đó hơn là đã dò dẫm tìm đường trong các bụi rậm. Ôi, người đâu mà xinh đẹp lạ thường ! Tôi say đắm nhìn nàng mà không muốn rời mắt. Thật tình mà nói, tôi chưa bao giờ có dịp được ngắm nhìn nàng ở gần như thế. Về mùa đông, sau khi đã lùa đàn cừu xuống đồng bằng, tôi về nông trại để dùng cơm tối, thỉnh thoảng tôi thấy nàng đi thoăn thoắt ngang qua phòng ăn của chúng tôi, nhưng chẳng mấy khi nàng nói chuyện với kẻ ăn người ở, luôn luôn trang điểm đẹp đẽ và có vẻ hơi kiêu kỳ một chút… Thế mà bây giờ tôi lại có được cái diễm phúc là nàng đứng ngay trước mặt tôi, và chỉ có mình tôi thôi, như vậy thì bảo làm sao tôi không bối rối cho được ?
Sau khi lấy hết lương thực từ trong các giỏ ra, cô nàng bắt đầu tò mò đưa mắt nhìn chung quanh. Nàng vén nhẹ chiếc váy đẹp cho khỏi lấm, bước vào phía bên trong lán, muốn xem chỗ tôi ngủ, chiếc ổ rơm có phủ tấm da cừu, cái áo choàng rộng treo trên vách, chiếc gậy, cây súng đá… Tất cả những thứ đó có vẻ làm cho nàng thích thú.
– Thì ra anh ngủ ở đây à, anh mục đồng tội nghiệp của tôi ! Sống một mình như thế này thì chắc là buồn lắm nhỉ ? Hàng ngày anh làm gì ? Anh nghĩ gì ?
Tôi rất muốn trả lời : “Nghĩ đến cô, cô chủ ạ.” Phải nói như thế mới trung thực với lòng mình, nhưng vì bối rối quá nên tôi không nghĩ ra được một lời nào. Tôi tin rằng nàng cũng nhận thấy sự bối rối của tôi, nhưng cô nàng tinh nghịch lại lấy đó làm thích thú và cố tình trêu chọc để làm cho tôi càng thêm bối rối :
– Mục đồng ơi, thế cô bạn gái thân thiết của anh có thỉnh thoảng lên đây thăm anh không ? Cô ấy chắc hẳn là nàng dê có bộ lông vàng hay nàng tiên Estérelle chỉ quen nhảy nhót trên các đỉnh núi thôi nhỉ ?
Trong lúc nói chuyện với tôi, chính cô nàng mới có dáng điệu giống như nàng tiên Estérelle, với nụ cười duyên dáng, đầu hơi ngả ra đàng sau và vẻ vội vàng muốn ra về, làm cho cuộc thăm viếng ngắn ngủi của nàng chẳng khác nào một sự xuất hiện bất ngờ.
– Thôi, chào tạm biệt mục đồng nhé.
– Xin chào tạm biệt cô chủ.
Thế là nàng đi mất, mang theo những chiếc giỏ không.
Khi nàng đã khuất dạng sau con đường dốc nhỏ, tôi tưởng chừng như những viên sỏi lăn lóc dưới móng chân la đang rơi từng viên một vào lòng tôi. Tôi còn nghe thấy trong lòng tiếng sỏi rơi như thế mãi cho đến lúc chiều tàn, không dám cử động, chỉ sợ làm tan vỡ giấc mơ đẹp của tôi. Chiều tối xuống dần, khi thung lũng bắt đầu ngả màu xanh lam và đàn súc vật kêu be be chen lấn nhau về chuồng, tôi bỗng nghe có tiếng ai gọi tôi từ phía dưới sườn núi, rồi tôi thấy vị tiểu thư của chúng ta xuất hiện, nhưng không còn vui tươi như lúc ban chiều mà run lập cập vì ướt lạnh và sợ hãi. Có vẻ như là, khi xuống phía lưng chừng sườn núi, nàng đã gặp con suối Sorgue bị nước lũ tràn ngập sau trận mưa giông, và vì nàng muốn lội qua cho bằng được nên suýt bị chết đuối. Nghiệt một nỗi, đêm hôm tối tăm, vào giờ này không mong gì về nông trại được nữa; vì đi đường tắt thì nàng không thể một mình tìm ra lối về, còn tôi thì không thể bỏ đàn cừu mà đi được. Ý nghĩ phải ngủ lại qua đêm trên núi làm nàng rất băn khoăn và bối rối, vì sợ ở nhà bố mẹ lo lắng. Tôi cố lựa lời để nói cho nàng yên tâm :
– Trời tháng bảy, đêm ngắn thôi, cô chủ à… Không sao đâu, cô nên chịu khó một chút cho qua đêm thôi.
Tôi vội vàng nhóm một ngọn lửa lớn để nàng hơ chân và hong khô bộ áo bị ướt sũng khi lội qua suối. Rồi tôi mang sữa tươi và pho mát đến cho nàng, nhưng cô bé đáng thương chẳng thiết gì đến chuyện sưởi ấm hay ăn uống gì cả. Nhìn thấy nàng nước mắt lưng tròng, tôi cũng muốn khóc theo với nàng.
Rồi màn đêm cũng xuống hẳn. Chỉ còn một chút ít vầng dương còn vương lại trên đỉnh núi cao và một làn hơi ánh sáng mong manh ở phía mặt trời lặn. Tôi muốn để nữ chủ nhân của tôi vào nằm nghỉ bên trong lán. Sau khi trải một tấm da cừu đẹp và mới tinh xuống lớp ổ rơm mới, tôi chúc nàng ngủ ngon, rồi bước ra ngồi ngoài hiên cửa… Xin có trời chứng giám cho tôi, mặc dầu ngọn lửa tình hừng hực bốc cháy trong lòng nhưng tôi không hề có một ý tưởng xấu xa nào, trong lòng tự cảm thấy rất hãnh diện khi nghĩ đến ở góc lán bên kia, ngay cạnh đàn cừu đang tò mò nhìn nàng ngủ, có cô con gái của ông bà chủ tôi – như một con cừu non quý báu nhất và trắng ngần nhất – đang nằm ngủ và được giao phó cho tôi canh gác. Chưa bao giờ tôi được nhìn ngắm bầu trời sâu thăm thẳm và các vì tinh tú rực sáng lấp lánh như đêm nay…
Bỗng tấm chấn song xịch mở và nàng Stéphanette xinh đẹp xuất hiện bước ra. Nàng không tài nào ngủ được vì đàn cừu cựa quậy khiến rơm rạ kêu sột soạt hoặc là chúng kêu be be trong lúc đang ngủ mê. Nàng thích ra ngồi cạnh đống lửa hơn. Thấy vậy, tôi liền khoác tấm da cừu của tôi lên vai nàng, khêu to ngọn lửa, rồi hai chúng tôi ngồi bên cạnh nhau, im lặng không nói năng gì.
Nếu bạn đã từng ngủ qua đêm ngoài trời dưới trăng sao, chắc bạn cũng biết rằng trong khi chúng ta đang ngủ thì cả một thế giới huyền bí đang bừng sống dậy trong thanh vắng và tĩnh mịch. Lúc ấy tiếng suối reo nghe như rõ hơn, những ao hồ thấy có những đốm lửa li ti nhen nhúm lên. Những thần linh của núi rừng đi lại tự do; và trong không gian có những tiếng sột soạt, những tiếng động rất khẻ, tưởng chừng như ta có thể nghe được một cành cây đang chuyển mình vươn dài ra và cỏ cây đang mọc thêm ra. Ban ngày là đời sống của các sinh vật, còn ban đêm là đời sống của các thực vật và sự vật. Nếu chưa quen với những tiếng động ban đêm, có khi làm cho ta sợ hãi… Thế nên vị tiểu thư của chúng ta, cứ mỗi lần nghe thấy một tiếng động dù là rất nhỏ, nàng cũng đã run sợ và lại nép sát vào người tôi. Có một lần, từ phía mặt ao hồ lấp lánh dưới kia, bỗng vọng lên một tiếng hú kéo dài não nuột, ngân vang uốn lượn về phía chúng tôi. Cũng vừa lúc đó, một ngôi sao băng rực sáng xẹt qua trên đầu chúng tôi và bay về cùng một hướng, tựa như là tiếng than van mà chúng tôi vừa nghe thấy kia đã mang theo một luồng ánh sáng vậy.
– Cái gì thế ? nàng Stéphanette khe khẽ hỏi tôi.
– Thưa cô, đó là một linh hồn vừa được lên thiên đàng. Nói xong tôi làm dấu thánh giá.
Nàng cũng làm dấu như tôi và ngửa cổ nhìn lên trời như thế một hồi lâu, vẻ mặt trầm ngâm. Rồi nàng quay lại hỏi tôi :
– Này mục đồng, có phải các anh đều là phù thủy cả không ?
– Thưa cô, không phải đâu ạ ! Nhưng vì ở đây chúng tôi sống gần trăng sao hơn những người dưới đồng bằng nên biết rõ hơn những sự việc xảy ra ở trên trời.
Nàng vẫn đưa mắt ngước lên nhìn bầu trời, đầu tựa vào lòng bàn tay, vai khoác tấm da cừu, trông cô nàng giống như một mục đồng của nhà trời vậy.
– Ồ, nhiều sao quá ! Thật là tuyệt vời ! Chưa bao giờ tôi thấy nhiều tinh tú như thế này. Mục đồng ơi, thế anh có biết tên của những vì sao không ?
– Biết chứ ạ, thưa cô chủ. Này nhé, ngay trên đầu chúng ta, kìa là Con đường của thánh Jacques (la Voie lactée) (3). Nó chạy thẳng một mạch từ nước Pháp sang nước Tây Ban Nha, do chính thánh Jacques de Galice (4) đã vạch ra để chỉ đường cho Charlemagne dũng cảm tiến quân đánh giặc Sarrasins (5). Xa hơn một chút nữa là Chiếc xe chở linh hồn (la Grande Ourse) với bốn trục xe sáng ngời. Ba ngôi sao đi phía trước là Ba con vật kéo xe (les Trois Bêtes), và ngôi sao nhỏ nhất ở sát ngay cạnh ngôi sao thứ ba là Người đánh xe (le Charretier). Cô có thấy chung quanh có một chùm sao rơi rụng như mưa sa không ? Đấy là những linh hồn mà Thượng Đế không muốn chúng ở cạnh Ngài… Rồi ở phía dưới một chút là sao Bừa cào (le Râteau), còn gọi là Ba Ông Vua (Orion). Đó là chiếc đồng hồ của mục đồng chúng tôi để biết được giờ giấc. Chỉ cần nhìn chúng là tôi biết bây giờ đã quá nửa đêm rồi. Phía dưới một chút nữa, vẫn theo hướng Nam, là ngôi sao Jean de Milan (6) sáng ngời, ngọn đuốc của các vì tinh tú (Sirius). Về ngôi sao đó, mục đồng chúng tôi thường kể chuyện như sau : Vào một đêm nọ, Jean de Milan cùng Ba Ông Vua và sao Rua (La Poussinière) (7) được mời đến dự lễ cưới của một ngôi sao bạn. Theo lời người ta kể, sao Rua vội vã đi trước, theo con đường ở phía trên. Cô nhìn xem kìa, ngôi sao ấy ở chỗ cao tít, tận cuối chân trời… Ba Ông Vua đi đường tắt phía dưới nên đuổi kịp. Riêng anh chàng Jean de Milan, vì lười biếng ngủ quên nên bị bỏ lại đằng sau; anh ta bực mình liền quăng ngay chiếc gậy để cản đường họ. Bởi thế nên người ta còn gọi chòm sao Ba Ông Vua là Chiếc gậy của Jean de Milan… Nhưng cô chủ ạ, ngôi sao đẹp nhất trong tất cả những vì sao lại là ngôi sao của chúng tôi, đó là sao Mục đồng (l’Étoile du Berger), nó soi đường cho chúng tôi lùa đàn súc vật ra bãi lúc bình minh và xua chúng về chuồng lúc hoàng hôn. Chúng tôi còn gọi ngôi sao ấy là Maguelonne, nàng Maguelonne xinh đẹp chạy theo chàng Pierre de Provence (Saturne) và cứ bảy năm một lần lại kết hôn với chàng.
– Thế vậy hả ? Lại có chuyện các vì sao cưới hỏi nhau nữa cơ à ?
– Có chứ ạ, thưa cô chủ.
Và trong khi tôi đang cố giải thích cho nàng thế nào là những hôn lễ của các vì sao, thì tôi cảm thấy như có vật gì tươi mát và mịn màng đè nhẹ lên vai tôi. Thì ra đầu nàng, nặng trĩu vì buồn ngủ, đã tựa vào vai tôi với tiếng sột soạt êm ái của những dải đăng ten và mái tóc gợn sóng của nàng. Nàng ngồi yên không nhúc nhích như thế cho đến khi những vì sao bắt đầu lu mờ dần và nhoà đi trong những tia nắng sáng đầu tiên của buổi ban mai. Còn tôi, tôi nhìn nàng ngủ, trong đáy lòng hơi xao xuyến một chút, nhưng vẫn giữ được sự thanh khiết của tâm hồn, vì đêm sao sáng như thế kia bao giờ cũng đem lại cho tôi những ý nghĩ cao đẹp. Chung quanh chúng tôi, ngàn sao vẫn tiếp tục cuộc hành trình thầm lặng, ngoan ngoãn như một đàn cừu vĩ đại; và đôi lúc tôi có cảm tưởng như một trong những ngôi sao kia, ngôi sao thanh tú nhất, sáng ngời nhất, vì lạc mất đường đã đến tựa vào vai tôi và ngủ giấc yên lành…
*****
(1) - Dịch từ nguyên tác Pháp ngữ “Les Étoiles”, trích từ tác phẩm “Lettres de mon moulin” (Thư viết từ chiếc cối xay của tôi) của Alphonse Daudet (1840-1897).
(2) - Luberon: một vùng miền núi không cao, ở gần dãy núi Alpes thuộc nước Pháp.
(3) - Chemin de saint Jacques: dải Ngân Hà (la Voie lactée).
(4) - Galice: tên một thành phố của Tây Ban Nha.
(5) - Sarrasins: tên gọi quân A-rập, thời trung cổ, đã xâm lược châu Âu và châu Phi.
(6) - Jean de Milan: sao Sirius (Thiên Lang).
(7) - La Poussinière (còn gọi là La Pléiade): sao Rua (Kim Ngưu) tên một chòm sao nhỏ ở bắc bán cầu.
***
Nguyên tác tiếng Pháp
LES ÉTOILES (1)
( Récit d'un berger provençal )
par ALPHONSE DAUDET

Chân dung Alphonse Daudet (1840-1897)

*
Du temps que je gardais les bêtes sur le Luberon, je restais des semaines entières sans voir âme qui vive, seul dans le pâturage avec mon chien Labri et mes ouailles. De temps en temps, l’ermite du Mont-de-l’Ure passait par là pour chercher des simples ou bien j’apercevais la face noire de quelque charbonnier du Piémont; mais c’étaient des gens naïfs, silencieux à force de solitude, ayant perdu le goût de parler et ne sachant rien de ce qui se disait en bas dans les villages et les villes. Aussi, tous les quinze jours, lorsque j’entendais, sur le chemin qui monte, les sonnailles du mulet de notre ferme m’apportant les provisions de quinzaine, et que je voyais apparaître peu à peu, au-dessus de la côte, la tête éveillée du petit miarro (garçon de ferme) ou la coiffe rousse de la vieille tante Norade, j’étais vraiment bien heureux. Je me faisais raconter les nouvelles du pays d’en bas, les baptêmes, les mariages; mais ce qui m’intéressait surtout, c’était de savoir ce que devenait la fille de mes maîtres, notre demoiselle Stéphanette, la plus jolie qu’il y eût à dix lieues à la ronde. Sans avoir l’air d’y prendre trop d’intérêt, je m’informais si elle allait beaucoup aux fêtes, aux veillées, s’il lui venait toujours de nouveaux galants; et à ceux qui me demanderont ce que ces choses-là pouvaient me faire, à moi pauvre berger de la montagne, je répondrai que j’avais vingt ans et que cette Stéphanette était ce que j’avais vu de plus beau dans ma vie.
Or, un dimanche que j’attendais les vivres de quinzaine, il se trouva qu’ils n’arrivèrent que très tard. Le matin je me disais : “C’est la faute de la grand’messe”; puis, vers midi, il vint un gros orage, et je pensai que la mule n’avait pas pu se mettre en route à cause du mauvais état des chemins. Enfin, sur les trois heures, le ciel étant lavé, la montagne luisante d’eau et de soleil, j’entendis parmi l’égouttement des feuilles et le débordement des ruisseaux gonflés, les sonnailles de la mule, aussi gaies, aussi alertes qu’un grand carillon de cloches un jour de Pâques. Mais ce n’était pas le petit miarro ni la vieille Norade qui la conduisait. C’était… devinez qui !… Notre demoiselle, mes enfants ! Notre demoiselle en personne, assise droite entre les sacs d’osier, toute rose de l’air des montagnes et du rafraîchissement de l’orage.
Le petit était malade, tante Norade en vacances chez ses enfants. La belle Stéphanette m’apprit tout ça, en descendant de sa mule, et aussi qu’elle arrivait tard parce qu’elle s’était perdue en route; mais à la voir si bien endimanchée, avec son ruban à fleurs, sa jupe brillante et ses dentelles, elle avait plutôt l’air de s’être attardée à quelque danse que d’avoir cherché son chemin dans les buissons. Ô la mignonne créature ! Mes yeux ne pouvaient se lasser de la regarder. Il est vrai que je ne l’avais jamais vue de si près. Quelquefois l’hiver, quand les troupeaux étaient descendus dans la plaine et que je rentrais le soir à la ferme pour souper, elle traversait la salle vivement, sans guère parler aux serviteurs, toujours parée et un peu fière… Et maintenant je l’avais là devant moi, rien que pour moi; n’était-ce pas à en perdre la tête ?
Quand elle eut tiré les provisions du panier, Stéphanette se mit à regarder curieusement autour d’elle. Relevant un peu sa belle jupe du dimanche qui aurait pu s’abîmer, elle entra dans le parc, voulut voir le coin où je couchais, la crèche de paille avec la peau de mouton, ma grande cape accrochée au mur, ma crosse, mon fusil à pierre. Tout cela l’amusait.
– Alors, c’est ici que tu vis, mon pauvre berger ? Comme tu dois t’ennuyer d’être toujours seul ! Qu’est-ce que tu fais ? À quoi penses-tu ?…
J’avais envie de répondre : “À vous, maîtresse”, et je n’aurais pas menti; mais mon trouble était si grand que je ne pouvais pas seulement trouver une parole. Je crois bien qu’elle s’en apercevait, et que la méchante prenait plaisir à redoubler mon embarras avec ses malices :
– Et ta bonne amie, berger, est-ce qu’elle monte te voir quelquefois ?… Ça doit être bien sûr la chèvre d’or, ou cette fée Estérelle qui ne court qu’à la pointe des montagnes…
Et elle-même, en me parlant, avait bien l’air de la fée Estérelle, avec le joli sourire de sa tête renversée et sa hâte de s’en aller qui faisait de sa visite une apparition.
– Adieu, berger.
– Salut, maîtresse.
Et la voilà partie, emportant ses corbeilles vides.
Lorsqu’elle disparut dans le sentier en pente, il me semblait que les cailloux, roulant sous les sabots de la mule, me tombaient un à un sur le cœur. Je les entendis longtemps, longtemps; et jusqu’à la fin du jour je restai comme ensommeillé, n’osant bouger, de peur de faire en aller mon rêve. Vers le soir, comme le fond des vallées commençait à devenir bleu et que les bêtes se serraient en bêlant l’une contre l’autre pour rentrer au parc, j’entendis qu’on m’appelait dans la descente, et je vis paraître notre demoiselle, non plus rieuse ainsi que tout à l’heure, mais tremblante de froid, de peur, de mouillure. Il paraît qu’au bas de la côte elle avait trouvé la Sorgue grossie par la pluie d’orage, et qu’en voulant passer à toute force, elle avait risqué de se noyer. Le terrible, c’est qu’à cette heure de nuit il ne fallait plus songer à retourner à la ferme; car le chemin par la traverse, notre demoiselle n’aurait jamais su s’y retrouver toute seule, et moi je ne pouvais pas quitter le troupeau. Cette idée de passer la nuit sur la montagne la tourmentait beaucoup, surtout à cause de l’inquiétude des siens. Moi, je la rassurais de mon mieux :
En juillet, les nuits sont courtes, maîtresse… Ce n’est qu’un mauvais moment.
Et j’allumai vite un grand feu pour sécher ses pieds et sa robe toute trempée de l’eau de la Sorgue. Ensuite j’apportai devant elle du lait, des fromageons; mais la pauvre petite ne songeait ni à se chauffer ni à manger, et de voir les grosses larmes qui montaient dans ses yeux, j’avais envie de pleurer, moi aussi.
Cependant la nuit était venue tout à fait. Il ne restait plus sur la crête des montagnes qu’une poussière de soleil, une vapeur de lumière du côté du couchant. Je voulus que notre demoiselle entrât se reposer dans le parc. Ayant étendu sur la paille fraîche une belle peau toute neuve, je lui souhaitai la bonne nuit, et j’allai m’asseoir dehors devant la porte… Dieu m’est témoin que, malgré le feu d’amour qui me brûlait le sang, aucune mauvaise pensée ne me vint; rien qu’une grande fierté de songer que dans un coin du parc, tout près du troupeau curieux qui la regardait dormir, la fille de mes maîtres – comme une brebis plus précieuse et plus blanche que toutes les autres – reposait, confiée à ma garde. Jamais le ciel ne m’avait paru si profond, les étoiles si brillantes…
Tout à coup, la claire-voie du parc s’ouvrit et la belle Stéphanette parut. Elle ne pouvait pas dormir. Les bêtes faisaient crier la paille en remuant, ou bêlaient dans leurs rêves. Elle aimait mieux venir près du feu. Voyant cela, je lui jetai ma peau de bique sur les épaules, j’activai la flamme, et nous restâmes assis l’un près de l’autre sans parler.
Si vous avez jamais passé la nuit à la belle étoile, vous savez qu’à l’heure où nous dormons, un monde mystérieux s’éveille dans la solitude et le silence. Alors les sources chantent bien plus clair, les étangs allument des petites flammes. Tous les esprits de la montagne vont et viennent librement; et il y a dans l’air des frôlements, des bruits imperceptibles, comme si l’on entendait les branches grandir, l’herbe pousser. Le jour, c’est la vie des êtres; mais la nuit, c’est la vie des choses. Quand on n’en a pas l’habitude, ça fait peur… Aussi notre demoiselle était toute frissonnante et se serrait contre moi au moindre bruit. Une fois, un cri long, mélancolique, parti de l’étang qui luisait plus bas, monta vers nous en ondulant. Au même instant une belle étoile filante glissa par-dessus nos têtes dans la même direction, comme si cette plainte que nous venions d’entendre portait une lumière avec elle.
– Qu’est-ce que c’est ? me demanda Stéphanette à voix basse.
– Une âme qui entre en paradis, maîtresse; et je fis le signe de la croix.
Elle se signa aussi, et resta un moment la tête en l’air, très recueillie. Puis elle me dit :
– C’est donc vrai, berger, que vous êtes sorciers, vous autres ?
– Nullement, notre demoiselle. Mais ici nous vivons plus près des étoiles, et nous savons ce qui s’y passe mieux que des gens de la plaine.
Elle regardait toujours en haut, la tête appuyée dans la main, entourée de la peau de mouton comme un petit pâtre céleste :
– Qu’il y en a ! Que c’est beau ! Jamais je n’en avais tant vu… Est-ce que tu sais leurs noms, berger ?
– Mais oui, maîtresse… Tenez ! Juste au-dessus de nous, voilà le Chemin de saint Jacques (la Voie lactée). Il va de France droit sur l’Espagne. C’est saint Jacques de Galice qui l’a tracé pour montrer sa route au brave Charlemagne lorsqu’il faisait la guerre aux Sarrasins. Plus loin, vous avez le Char des Âmes (la Grande Ourse) avec ses quatre essieux resplendissants. Les trois étoiles qui vont devant sont les Trois Bêtes, et cette toute petite contre la troisième c’est le Charretier. Voyez-vous tout autour cette pluie d’étoiles qui tombent ? Ce sont les âmes dont le bon Dieu ne veut pas chez lui… Un peu plus bas, voici le Râteau ou les Trois Rois (Orion). C’est ce qui nous sert d’horloge, à nous autres. Rien qu’en les regardant, je sais maintenant qu’il est minuit passé. Un peu plus bas, toujours vers le midi, brille Jean de Milan, le flambeau des astres (Sirius). Sur cette étoile-là, voici ce que les bergers racontent. Il paraît qu’une nuit Jean de Milan, avec les Trois Rois et la Poussinière (la Pléiade), furent invités à la noce d’une étoile de leurs amies. La Poussinière, plus pressée, partit, dit-on, la première, et prit le chemin haut. Regardez-la, là-haut, tout au fond du ciel. Les Trois Rois coupèrent plus bas et la rattrapèrent; mais ce paresseux de Jean de Milan, qui avait dormi trop tard, resta tout à fait derrière, et furieux, pour les arrêter, leur jeta son bâton. C’est pourquoi les Trois Rois s’appellent aussi le Bâton de Jean de Milan… Mais la plus belle de toutes les étoiles, maîtresse, c’est la nôtre, c’est l’Étoile du Berger, qui nous éclaire à l’aube quand nous sortons le troupeau, et aussi le soir quand nous le rentrons. Nous la nommons encore Maguelonne, la belle Maguelonne qui court après Pierre de Provence (Saturne) et se marie avec lui tous les sept ans.
– Comment ! berger, il y a donc des mariages d’étoiles ?
– Mais oui, maîtresse.
Et comme j’essayais de lui expliquer ce que c’était que ces mariages, je sentis quelque chose de frais et de fin peser légèrement sur mon épaule. C’était sa tête alourdie de sommeil qui s’appuyait contre moi avec un joli froissement de rubans, de dentelles et de cheveux ondés. Elle resta ainsi sans bouger jusqu’au moment où les astres du ciel pâlirent, effacés par le jour qui montait. Moi, je la regardais dormir, un peu troublé au fond de mon être, mais saintement protégé par cette claire nuit qui ne m’a jamais donné que de belles pensées. Autour de nous, les étoiles continuaient leur marche silencieuse, dociles comme un grand troupeau; et par moments je me figurais qu’une de ces étoiles, la plus fine, la plus brillante, ayant perdu sa route, était venue se poser sur mon épaule pour dormir…
*****
(1) - Extrait des “Lettres de mon Moulin” d'Alphonse Daudet (1840-1897). Ce récit a paru d'abord dans le journal “Le Bien public”, en 1873 (8 avril). Il fut recueilli dans “Robert Helmont” (1874) d'où il fut retiré pour être joint à l'édition définitive des “Lettres de mon Moulin” (1879).
(2) - Voir aussi :
Những Vì Sao ( Lời thuật chuyện của một gã chăn cừu xứ Provence )
Tác giả : Alphonse Daudet
Bản dịch Việt ngữ : Trúc Huy
The Stars ( Tale of a Provençal Shepherd )
By Alphonse Daudet
Translated by Katharine Prescott Wormeley
Alphonse Daudet – Những Vì Sao – Trúc Huy – YouTube
Les Étoiles – Alphonse Daudet – YouTube (FR3 Marseille - 1979)
Sur un texte d'Alphonse Daudet - Réalisation : Jacques Ordines
Interprété par Robert Ripa, Cécile Paoli et Marc de Negri
Ảnh minh họa
Les étoiles (nhũng vì sao)
Chân dung Alphonse Daudet (1840-1897)

Đoạn Kết Của Câu Chuyện Cổ Tích (The end of the story)/ Jack London/ upload Nguyễn Thùy Dương

Những điều kì diệu của truyện cổ tích thường là giấc mơ không bao giờ đạt tới của con người. Còn trong đời thực, bác sỹ Lin-đê (Linday) với đôi bàn tay gầy gò thon thả đã tạo nên điều kì diệu, đem lại sự sống cho người bệnh, hơn thế nữa, ông thực sự tái tạo nên một Rếch Xtơ-reng (Rex Strang) mới, vẹn nguyên sức dẻo dai, mạnh mẽ, điều tưởng chỉ có thể xảy ra trong cổ tích. Hơn thế nữa, ông còn tạo ra một cổ tích mới trong tình yêu...

*

Mời quý bạn xem:

Đoạn Kết Của Câu Chuyện Cổ Tích

(The end of the story)

Truyện Ngắn - Jack London

*

Đoạn kết của câu chuyện cổ tích (The end of the story)

Chiếc bàn gỗ bào nham nhở nên những người chơi bài Uýxt chốc chốc lại phải khó khăn lắm mới thu bài về phía mình qua măt bàn gồ ghề. Họ mặc độc có áo lót mà mồ hôi vẫn lấm tâm trên mặt, trong khi đó chân lại đi giầy da và nịt tất len cồng kềnh đến thế vẫn thấy lạnh. Nhiệt độ trong căn phòng nhỏ giữa mặt sàn nhà và phía trên bàn cách nhau khoảng hơn 1m mà đã chênh lệch ghê gớm. Bếp lò I-u-côn (Yukon Stove) bằng sắt lửa đỏ rực vậy mà cách đó có vài mét, thịt để ở dưới thấp, trên cái giá cạnh cửa ra vào, lại đóng cứng.

Ván bài Uýxt này rất quan trọng, vì cặp nào cũng thua, sẽ phải đi đào 1 lỗ câu cá qua lớp băng và tuyết dày hàng trên 3m phủ lấp mặt sông I-u-côn.

-Tháng 3 lạnh đến khủng khiếp - người đang chia bài nhận xét - Cậu nói là lạnh đến bao nhiêu độ Bốp (Bob)?

-à, 55 hay 60 độ dưới 0 gì đó. Thế theo ông, lạnh độ bao nhiêu độ, bác sĩ?

Bác sĩ quay đầu liếc nhìn vào chân cửa ra vào, đắn đo, tính toán:

-Dưới 50 độ 1 tý. Có lẽ khoảng 40 độ dưới 0. Cứ trông băng đóng ở cửa thì biết. Cũng đến 50 độ dưới 0 chứ còn gì.

Ông ta cầm bài lên, rồi mặc cho có tiếng gõ cửa, tay xáo bài, miệng nói với:

-Xin mời vào.

Người mới vào là 1 người Thuỵ Điển to lớn, vai rộng, tuy thế cũng không dễ gì mà nhận ra được ngay cho đến lúc anh ta bỏ mũ che tai và hơ cho tan lớp băng che kín cả râu và mặt.

-Tôi nghe nói có 1 bác sĩ dừng chân tại trạm này. - Người Thuỵ Điển nói như dò hỏi, băng khoăn nhìn hết người này đến người kia. Bộ mặt ông ta trông mệt mỏi do 1 cơn đau dữ dội, dai dẳng hành hạ - tôi từ xa đến mà.

-Tôi đây, có vấn đề gì thế?

Để trả lời, người đó giơ bàn tay trái lên, ngón tay thứ 2 bị sưng vù, miệng kể lải nhải về nguyên nhân và sự phát triển của vết thương.

-Đưa tôi xem nào - bác sĩ vội vã ngắt lời anh ta - Để tay lên bàn. Được rồi.

Người đó làm theo.

-Hừm - bác sĩ lẩm bẩm. Bị bong gân rồi, vậy là đi hàng trăm dặm đường đến đây để nắn gân bả. Tôi chỉ làm trong nháy mắt là được. Anh hãy xem tôi làm để lần sau có thể tự làm lấy nhé.

Bất thình lình, bác sĩ lấy cạnh bàn tay của mình chém mạnh xuống ngón tay bị sưng. Người kia kêu lên đau đớn.

-ổn rồi - bác sĩ nói rành rọt và dứt khoát - Anh cảm thấy thế nào? Dễ chịu hơn chứ? Dĩ nhiên lần sau anh có thể tự làm được. Nào chia bài tiếp đi, Xtơ-ro-dơ, đến lượt cậu mà.

Người Thuỵ Điển thở dài khoan khoái. Cơn đau đã hết, ngón tay cảm thấy dễ chịu hơn. Anh ta tò mò xem xét lại ngón tay, trợn tròn mắt kinh ngạc khi thấy nó co duỗi được. Anh ta thọc tay vào túi và rút ra 1 túi tiền vàng.

-Bao nhiêu, bác sĩ?

Bác sĩ lắc đầu quầy quậy:

-Có gì đâu. Tôi còn hành nghề nữa đâu. Nào, đến lượt cậu đi, Bốp!

Người Thuỵ Điển lê bước chân nặng nề, xem lại ngón tay, rồi quay nhìn bác sĩ 1 cách thán phục:

-Ông tốt bụng quá. Thưa, tên ông là gì ạ?

-Lin-đê, bác sĩ Lin-đê(Linday) - Xtơ-ro-dơ (Strothers) trả lời như muốn cho đấu thủ của mình không bị quấy rầy.

-Đã quá trưa rồi - Lin-đê miệng nói với người Thuỵ Điển, tay vẫn xáo bài - Tốt hơn nên nghĩ ở đây qua đêm. Đi ngoài trời bây giờ lạnh chết được. Có 1 cái giường thừa đấy.

ác sĩ dáng người mảnh khảnh, nước da ngăm đen, mặt dầy, môi mỏng, nhưng trông ông ta khoẻ mạnh. Bộ mặt nhẵn nhụi râu khoẻ mạnh. Các động tác của ông ta nhanh và dứt khoát. Cặp mắt đen nhìn thẳng và xoi mói. 2 bàn tay thon thả, gầy và nổi gân, cứ như những bàn tay ấy sinh ra chỉ để làm những việc nhẹ, song đồng thời chúng cũng gây cho ta ấn tượng và sức mạnh.

-Ván bài quyết định ở chỗ này đây - ông ta tuyên bố rồi rút quân bài cuối cùng - Nào, kết thúc đi xem ai phải đào hố nào.

Tiếng gõ cửa làm cho ông ta bật kêu lên liền:

-Chúng mình đến không chơi xong ván bài này mất - ông phàn nàn khi cửa mở - Làm sao thế? - ông nói câu đó với người lạ mặt vừa mới bước vào.

Người mời đến đứng gỡ những mảnh băng che kín hàm mãi không xong. Rõ ràng anh ta phải rong ruổi hàng bao ngày đường. Lớp da trên gò má thâm tím lại vì giá buốt thường xuyên.

-Tôi không sao cả. Quan trọng là ở đây có ai là bác sĩ không, tôi đang rất cần. Có 1 người qua thượng nguồn con sông Pê-cô nhỏ bị báo về, vết thương rất nghiêm trọng.

-Độ bao xa? - bác sĩ Lin-đê (Linday) hỏi.

-Độ khoảng 300 cây số.

-Đi mất độ mấy ngày?

-Tôi xuống đây mất 3 ngày.

-Bị thương có nặng không?

-Bị trật khớp xương vai. Dứt khoát phải gẫy vài cái xương sườn. Cánh tay phải bị gẫy. Toàn thân hầu như bị thương trơ cả xương. Trừ có mặt là không. Chúng tôi có khâu tạm vài vết thương bị nặng và lấy sợi xe buộc mạch máu.

-Thế là tạm ổn - Lin-đê (Linday) cười - Những vết thương đó ở đâu?

-ở dạ dày.

-Chắc bây giờ trông anh ta gớm guốc lắm nhỉ?

-Không đến nỗi thế. Trước khi khám, chúng tôi bôi thuốc sát trùng. Dẫu sao đấy cũng chỉ là tạm thời, không có gì cả trừ có sợi xe, nhưng cũng sạch.

-Thế cũng coi như là toi rồi - Lin-đê phán đoán, bực tức búng những quân bài.

-Chưa chết hẳn. Anh ta chưa chết thật mà. Anh ta biết là tôi đi mời bác sĩ, thế nào anh ta cũng cố sống cho đến khi ông đến đấy. Anh ta không chịu bó tay trước cái chết đâu. Tôi biết anh ta mà.

Lin-đê (Linday) lắc đầu:

-Thật tiếc chuyến đi của anh uổng công. Thôi cứ ở lại đây qua đêm.

-Không được bác sĩ ạ. 10' nữa chúng ta phải rời khỏi đây.

Sau đó Tom Đô (Tom Daw) kể 1 câu chuyện quan trọng:

-Giả sử ông có phải mất hàng tuần để quyết định: anh là vẫn cứ phải sống để chờ ông đến. Vả lại vợ anh ta ở bên, không than khóc 1 lời, ngược lại, chị ta phải giúp anh ta sống chờ ông đến. Họ rất yêu nhau nên chị ta đã truyền tất cả tâm hồn bất tử của mình sang anh ta, mong anh ta sống. Anh ta không yếu lắm đâu, ông hãy tin vào điều đó. Tôi xin đánh cuộc với ông, 3 ăn 1 bằng tiền vàng đây, rằng ông đến mà anh ta vẫn sống đấy. Tôi có 1 đàn chó ở dưới bờ sông kia. 10' nữa chúng ta khởi hành, và chúng ta phải trở về sớm hơn 3 ngày vì đường sẽ khó đi. Tôi xuống xem lũ chó thế nào, độ mươi phút ưữa tôi sẽ quay lại đón ông.

Tòm Đô (Tom Daw) kéo sụp mũ che tai xuống, xỏ găng tay vào và đi ra ngoài.

-Rõ quỷ tha ma bắt! - Lin-đê (Linday) kêu lên, nhìn giận dữ vào chiếc cửa đã đóng lại.

Đêm hôm đó, sau khi đi được tròn 60 cây số thì trời đã sẫm mặt người, nên Lin-đê và Tòm Đô (Tom Daw) đóng trại. Công việc thật đơn giản: nhóm 1 đống lửa trên tuyết, bên cạnh đó làm 1 cái giường 1 bằng những cành cây trên trải những tấm lông thú. Đô cho chó ăn, chẻ củi, còn Lin-đê (Linday) ngồi chồm chỗm nấu ăn, 2 má nóng ran vì giá lạnh. Họ ăn no, hút tẩu rồi lăn ra ngủ như chết vì mệt mỏi.

Sáng ra trời trở nên lạnh khác thường. Lin-đê dự đoán phải đến 50 độ dưới 0 và nhiệt độ còn đang lạnh nữa. Đô lo lắng. Anh ta giải thích rằng ngày hôm đó sẽ đến được khe núi, mà bây giờ lại đến mùa xuân rồi, băng tang, nước sẽ trào đầy khe núi. Vách núi ở đó lại cao cheo leo hàng trăm, hàng nghìn mét như thế, dẫu có thể trèo qua được, cuộc hành trình sẽ bị chậm lại.

Từ xa vọng lại tiếng gầm yếu ớt. Đến gần họ mới biết nguyên nhân của nó. 1 cơn gió, mạnh và ẩm mỗi lúc 1 thổi mạnh, lùa qua họ. Đàn chó rùng mình, ngồi hếch mũi lên.

-Đó là cơn gió Chi-núc (Chinook) đấy - Đô (Daw) nói.

-Có nghĩa là chúng ta phải đi dọc con sông phải không?

-Đúng thế. Đi hàng chục cây số trên con đường đó còn dễ dàng hơn đi 1 cây số qua đỉnh núi này - Đô nhìn Lin-đê 1 lúc lâu - Chúng ta vừa đi được 15 tiếng đồng hồ trên con đường mòn - anh ta nói át tiếng gió rít, rồi dừng lại đợi - Bác sĩ ơi! - cuối cùng anh ta nói - Ông không sợ chứ?

Lin-đê (Linday) đáp lại bằng cách gõ chiếc tẩu thuốc cho râu rơi ra và đi đôi giày da thú ấm vào. Họ nhanh chóng nhổ trại, rồi buộc dụng cụ nấu nướng cùng những tấm chăn lông thú chưa dùng đến vào chiếc xe trượt tuyết, sau đó băng qua đêm tối, họ bắt đầu cuộc hành trình. Họ lặn lội đã được 12 tiếng, nên sau khi đi được cả thảy là 27 tiếng đồng hồ, 2 người dừng lại ăn sáng.

-Ta hãy ngủ độ 1 tiếng - Đô nói lúc 2 người ăn ngấu nghiến hàng cân thịt nai rán và thịt lớn muối.

Đô để cho người bạn đồng hành của mình ngủ 2 tiếng đồng hồ, cứ thấp thỏm sợ mình lại chợp mắt mất. Sau đó anh ta đặt tay lên vai Lin-đê lay, mới đầu còn nhè nhẹ, sau thật mạnh.

-Bác sĩ - anh ta thì thầm - Nào đây, ta đi tiếp thôi.

Đôi mắt đen mêt mỏi, dưới cặp mi nặng hùm hụp, trả lời tiếng "được". Thế là nó lại lên đường tiếp...

Cuộc hành trình bị chậm, 1h không đi quá 3 cây số, còn đàn chó cứ có dịp lại nằm dài trên tuyết ướt.

-Còn độ trên 30 cây số nữa là chúng ta sẽ đến trạm - Đô động viên. Nhưng băng mỗi lúc 1 trở nên khó đi hơn, tách khỏi bờ và dâng lên từng phân 1. Con sông Pê-cô nhỏ gầm thét.

Đến giữa trưa, họ nhận ra những dấu hiệu đầu tiên của mùa đông đang kết thúc. Những tảng băng cuồn cuộn trôi trên dòng nước chảy xiết.

-Vậy là trơi đã tan giá, ấm lển rồi đấy - Đô giải thích.

Đến chỗ này khe núi hẹp vô cùng, vách núi cheo leo, rất nguy hiểm, vậy mà Đô (Daw) và Lin-đê (Linday) vẫn phải đi tiếp, mãi đến khi điều rủi ro xảy ra. Đến trưa 1 tiếng nổ to vang lên, băng tách làm đôi ra ngay dưới chân đàn chó. 2 con chó đi giữa bị rơi xuống nước dưới băng, dòng nước chảy xiết cản chúng nên kéo giật lùi con chó đi đầu lại. 3 con bị kéo mấp mé đến chỗ 2 con kia. 2 người hoàng sợ cố giữ chiếc xe trượt tuyết, nhưng sau cũng từ từ bị lôi theo. Sự việc xảy ra trong nháy mắt, Đô lấy dao cắt ngay dây buộc đàn chó, thế là cả mấy con chó lộn nhào từ mép băng xuống nước, chìm nghỉm.

Thịt và chăng lông thú được gói lại thành từng gói, còn chiếc xe trượt tuyết đành phải bỏ lại. Lin-đê không đồng ý để Đô mang gói nặng, nhưng anh ta cứ khăng khăng đòi mang.

-Đến đó bác sĩ còn phải làm việc mà. Thôi, ta đi tiếp thôi.

-Anh là người sắt đá lắm, Đô ạ - ông tỏ ra thán phục.

-Gi cơ? Tôi ấy à? Chao ôi! Ông phải gặp Róc-ki mới thấy ai sắt đá. Anh ta là người rắn như sắt, vững như đồng.

Sau đó Lin-đê được nghe kể lại chuyện Róc-ki (Rocky) bị thương:

-Tôi ở trong rừng, cách túp lều đó trên 1 cây số, tìm 1 khúc gỗ bu-lô để làm cán rìu. Lúc quay về tôi nghe thấy tiếng gầm vang lên gần chỗ bẫy gấu của chúng tôi. Anh em nhà Róc-ki đang đùa nghịch. Ông thấy không, bọn họ ngốc đến thế, ai lại chơi đùa ở đó cơ chứ? Họ bẫy được 1 con báo to. Tôi ra khỏi rừng bắt gặp đúng lúc Ha-ri, em của Róc-ki (Rocky) đang đánh con thú. Sau đó anh ta chặc cái gậy chọc ngắn bớt đi, rồi dưa cho Róc-ki. Cái gậy trông ngắn ngủn. Đánh con thú đó đâu phải dễ. Con báo nhảy lùi lại, cúi khom người phun phì phì, và lúc nó cúi đầu tránh cái gậy mới tuyệt chứ! Mà lúc nó nhảy chồm lên thì đến khiếp.

Thật là 1 trò chơi liều mạng, cái gậy mỗi lúc 1 ngắn đi, còn con báo mỗi lúc 1 điên cuồng hơn. Chẳng mấy chốc cái gậy không còn dài là mấy, chỉ còn độ vài phân, bấy giờ đến lượt Róc-ki.(Rocky) "Thôi đi, Róc-ki" - Ha-ri (Harry) nói. "Để làm gì?" - Róc-ki hỏi. "Vì anh mà đánh nó tiếp, rồi còn lấy gậy đâu cho em nữa" - Ha-ri (Harry) trả lời. "Thế là anh thắng nhé" - Róc-ki vừa cười vừa tiến lại.

Cứ nghĩ đến cái cảnh ấy, tôi lại không bao giờ muốn chứng kiến lần thứ 2. Con vật khom người, mà chiếc gậy của Róc-ki chỉ còn có vài phân. Nó đớp được anh ta. Người và thú, 2 bên vật lộn với nhau, không sao bắn được. Cuối cùng, chính Ha-ri (Harry) đã đâm trúng cổ con báo.

-Tôi mà biết anh ta bị thương vì chuyện đó, tôi sẽ không đến đâu - Lin-đê (Linday) nói.

Đô gật đầu tán thành.

3 ngày sau, 2 người đến được túp lều dựng lọt thỏm bên cạnh con sông Pê-cô nhỏ bé đang gầm thét. Đang ở bên ngoài nắng rực rỡ, vào trong lều tối om, nên Lin-đê chẳng nhìn thấy ai cả, ngoài 2 người đàn ông và 1 người đàn bà. Nhưng ông ta không chú ý đến họ, mà đi thẳng đến chỗ cái giường có người bị thương nằm. Anh ta nằm ngửa, mắt nhắm, và Lin-đê nhìn thấy cặp lông mày thanh đẹp và bộ tóc nâu quăn. Bộ mặt gầy, nhợt nhạt dường như quá nhỏ so với cái cổ vạm vỡ, song những nét thanh tú được khắc lên nổi bật hơn cả.

-Dùng loại băng gì thế? - Lin-đê hỏi người đàn bà.

-Loại dung dịch thuỷ ngân clo-rua thông thường - có tiếng đáp lại.

Ông liếc nhanh người đàn bà đang đứng thở mạnh, phóng mắt nhìn vào mặt người bị thương, rồi đứng thẳng người, quay lại phái những người đàn ông:

-Các anh đi ra, chặt củi hay làm cái gì đó. Đi ra đi.

1 người trong bọn họ do dự:

-Đây là 1 trường hợp nghiêm trọng - Lin-đê nói tiếp - Tôi muốn nói với vợ anh ta.

-Tôi là em anh ấy - người kia nói.

Người đàn bà đang nhìn người kia với cặp mắt cầu khẩn. Anh ta gật đầu 1 cách miễn cưỡng và quay đi ra cửa.

-Cả tôi nữa à? - Đô ngồi ở trên ghế băng, hỏi.

-Cả anh nữa.

Lin-đê tỏ ra tất bật khám qua quít cho bệnh nhân trong túp lều vắng tanh.

-Ra vậy? - ông ta hỏi - Vậy đó là Rếch Xtơ-reng ( Rex Strang) của cô!

Chị kia cụp mắt xuống nhìn người nằm trên giường như để xem có đúng anh ta không, rồi quay nhìn chăm chăm vào Lin-đê, không nói nửa lời.

-Sao cô không trả lời?

Chị ta nhún vai:

-Có ích gì? Anh biết đó chính là Rếch Xtơ-reng (Rex Strang) rồi còn gì.

-Cảm ơn. Dẫu sao tôi cũng lưu ý cô rằng đây là lần đầu tiên tôi gặp anh ta. Xin mời ngồi xuống nào - ông vẫy tay cho chị ngồi vào chiếc ghế đẩu, còn mình ngồi trên ghế băng - Cô biết không, tôi mệt rũ người ra đây này. Từ sông I-u-côn đến đây, chẳng có 1 đoạn đường cái nào cả.

-Anh định làm gì bây giờ? - chị đợi 1 lát rồi cất tiếng hỏi.

-Ăn cơm xong, rồi nghỉ ngơi trước khi quay trở về.

-Anh định làm gì với... - chị hất đầu về phía người nằm mê man kia.

-Không định làm gì cả.

Chị tiến lại giường và lấy ngón tay vuốt nhẹ lên mái tóc xoăn xoăn.

-Anh định nói là anh muốn giết anh ấy à? - chị nói chậm rãi - Anh sẽ giết anh ấy bằng cách không chữa cho anh ấy, trong khi anh có khả năng cứu được anh ấy phải không?

-Cứ hiểu là như vậy - ông nghĩ 1 lát rồi cười 1 cách tàn nhẫn - Từ ngàn xưa trong cái thế giới già cỗi này phong tục tiêu diệt những kẻ đi cướp vợ của người khác đâu có gì là khác thường.

-Anh không cao thượng chút nào, Gơ-răng (Grant) ạ - chị trả lời dịu dàng - Anh quên rằng em tự ý làm việc đó và em khao khát làm như thế sao? Không đời nào Rếch (Rex) lại đi cướp em, mà chính anh đã để mất em. Em đi theo anh ấy 1 cách tự nguyện và thiết tha, lòng tràn đầy niềm sung sướng. Chắc có lẽ anh sẽ kết án cả em đã cướp anh ấy. Em và anh ấy hợp tính nhau.

-Quan điểm hay đấy - Lin-đê (Linday) công nhận - Tôi luôn hiểu cô là người có tầm suy nghĩ sắc sảo, Mét-giơ (Madge) ạ. Chắc điều ấy cũng làm cho cậu ta bực mình lắm.

-Một người có đầu óc sắc sảo có thể là 1 người yêu tốt...

-Và không đến nỗi ngu xuẩn như vậy - ông ngắt lời.

-Vậy anh công nhận sự khôn ngoan trong việc xử sự đó của em chứ?

Ông giơ cả 2 tay lên:

-Rõ quái gở, ai lại đi nói chuyện với đàn bà khôn ngoan cơ chứ! Bản chất của đàn ông là dễ quên và bị mắc bẫy.

Câu trả lời của chị thể hiện trong cặp mắt xanh nhìn thẳng pha chút mỉm cười.

-Không, tôi sẽ giành lại cái đó, Mét-giơ ạ. Có rồ như cô mới đi chinh phục hắn hay bất cứ kẻ nào khác bằng dung nhan và vóc dáng của cô mà tôi đã quen. Tôi đã trải qua những thử thách gay go đó, mà rõ khỉ, đến giờ tôi vẫn chưa vượt qua nổi.

Ông nói nhanh, bực dọc và cáu kỉnh, thành cái tính rồi, nhưng chị biết những lời nói đó bao giờ cũng thẳng thắn. Sau đó chị hỏi:

-Anh còn nhớ kỷ niệm ở hồ Giơ-ne-vơ không?

-Nhớ chứ, lúc đó chúng mình vui sướng đến là vô lý.

Chị gật đầu, đôi mắt long lanh:

-Vẫn có những kỷ niệm xa xưa như thế đấy, Gơ-răng (Grant) ạ. Mong anh hãy nhớ lại, 1 chút, ôi 1 tý thôi, về những gì chúng ta dành cho nhau lúc đó, anh đồng ý không?

-Giờ đây cô đang lợi dụng đấy - ông mỉm cười, lấy tay rút cái gai ở ngón tay ra, xem xét kỹ 1 cách phán xét rồi kết luận - Không được, cảm ơn cô. Tôi không thể đóng vai người theo đạo Cơ đốc tốt bụng đâu.

-Anh đã lặn lội đến đây vì 1 người không quen biết - chị nói.

Ông tỏ ra khó chịu:

-Cô nghĩ tôi mà biết hắn là người yêu của vợ tôi, tôi sẽ đi sao?

-Dẫu sao bây giờ anh đã đến đây rồi. Mà anh ấy thì nằm kia. Anh sẽ xử lý sao đây?

-Chẳng làm gì cả. Tại sao tôi lại phải làm gì nhỉ? Tôi có phải là người hầu kẻ hạ của hắn đâu. Hắn là đồ ăn cướp!

Chị định nói thì có tiếng gõ cửa.

-Đi ra - ông kêu lên.

-Ông có muốn giúp gì không ạ...?

-Cút, đi đi! Đi lấy 1 thùng nước! Để ở bên ngoài ấy!

-Anh định...? - chị bắt đầu run.

-Định tắm!

Chị chùn lại trước sự tàn bạo đó, môi mím chặt.

-Nghe đây, anh Gơ-răng(Grant) - chị bình tĩnh nói - Em sẽ gọi em trai anh ấy. Em biết những con người có dòng giống xa lạ đó. Nếu anh có thể quên những kỷ niệm cũ, vậy em cũng có thể quên được. Nếu anh không làm điều gì để chữa chạy, em anh ấy sẽ giết anh. Thậm chí em mà yêu cầu, cả Tom Đô (Tom Daw) cũng sẽ giết anh.

-Đừng doạ tôi, cô biết rõ tôi là người thế nào rồi - Ông trả lời nghiêm nghị, rồi nói thêm mỉm cười khinh bỉ - Vả lại, tôi không hiểu giết tôi đi thì làm thế nào cứu được Rếch Xtơ-reng (Rex Strang) của cô?

Chị câm bặt, mím chặt môi lại, rồi trước cặp mắt sắc sảo của ông ta, chị run lên sợ hãi.

-Em không cuồng loạn đâu Gơ-răng (Grant) ạ - chị vội kêu lên lo lắng, răng nghiến ken két - Có bao giờ anh thấy em cuồng loạn đâu: không bao giờ em bị thế cả. Em không biết đó là gì nữa, nhưng em sẽ kiềm chế được. Em chỉ bực mình thôi. Đó là vì 1 phần em giận anh. Đó là sự lo lắng và sợ hãi. Em không muốn để mất anh ấy, Gơ-răng ạ. Anh ấy là ông hoàng của em, người yêu của em. Từ hôm đó đến nay em đã trải qua bao đêm hãi hùng bên anh ấy. Ôi anh Gơ-răng, em van anh.

-Đấy là bệnh thần kinh - ông nhận xét 1 cách cộc lốc - Nếu cô là đàn ông, tôi sẽ mời cô hút thuốc.

Chị ngồi lại ghế, nhìn ông chằm chằm và cố kiềm chế mình. Từ chỗ bếp lửa nham nhở gồ ghề vang lên tiếng dế mèn. Ngực của nưgờ bị thương phập phồng dưới bộ áo lông thú. Chị nhìn thấy nụ cười không lấy gì làm vui lắm, trên đôi môi của Lin-đê.

-Cô yêu hắn đến thế sao? - ông hỏi.

Ngực chị căng phồng, đôi mắt rực lên ánh sáng ngạo nghễ. Ông gật đầu tỏ ra mình đã nhận được câu trả lời.

-Nếu tôi muốn kể 1 câu chuyện, cô có khó chịu không? - ông nói, nghĩ xem nên bắt đầu như thế nào.

-Tôi nhớ mình có đọc 1 truyện, hình như của Hơ-bớt Sô thì phải. Tôi muốn kể cho cô nghe. Có 1 phụ nữ trẻ và đẹp yêu 1 người đàn ông tuyệt diệu, 1 người yêu cái đẹp và là 1 kẻ lang thang. Tôi không biết là giống Rếch Stơ-reng Rex Strang) của cô là bao, nhưng tôi tưởng tượng là có giống. ồ, người đó là 1 hoạ sĩ, dân Bô-hê-miêng, 1 kẻ lang thang. Anh ta hôn chị ta, ồ, nhiều lần trong nhiều tuần, rồi bỏ đi. Chị ta dành cho anh ta những gì mà theo tôi nghĩ nó cũng giống như cô đã dành cho tôi... ở hồ Giơ-ne-vơ. Trong 10 năm, chị ta than khóc cho đến khi sắc đẹp bị tàn phai.

Rồi điều không may đã xảy đến, người đàn ông đó bị mù, và 10 năm sau đó, người ta dắt anh ta đi như dắt đứa trẻ trở về với chị ấy. Không còn gì cả. Anh ấy không vẽ được nữa. Còn chị ấy vô cùng sung sướng và mừng 1 nỗi anh ấy không nhìn thấy dung nhan của mình. Nên nhớ ở đây 1 điều là anh ta tôn thờ sắc đẹp. Rồi anh ta lại được ôm ấp người yêu của mình trong tay và tin rằng chị ấy vẫn đẹp như ngày nào. Trí nhớ về vẻ đẹp còn mạnh mẽ trong anh ta. Anh ta luôn miệng nói về cái đó, và cứ phàn nàn là bây giờ không được nhìn thấy nó.

1 hôm anh ấy vời chị ấy vẽ 5 bức tranh mà anh ấy muốn vẽ. Ước gì mắt anh sáng lại để vẽ, chắc những bức tranh ấy sẽ là những kiệt tác... Thế rồi, bỗng nhiên chị ta nhận được liều thuốc tiên. Chỉ việc bôi thuốc lên mắt là chúng sẽ sáng lại hoàn toàn...

Lin-đê (Linday) nhún vai:

-Cô biết không, chị ta phải đấu tranh ghê gớm. Có ánh sáng cho đôi mắt, anh ấy có thể vẽ những bức tranh đẹp. Và chắc chắn anh ta sẽ bỏ chị ta. Anh ta tôn thờ sắc đẹp mà. Giờ mà nhìn thấy bộ mặt già nua của chị ta, chắc anh ta không sao chịu nổi. Chị ta vật lộn trăn trở trong 5 ngày. Song cuối cùng chị ta vẫn xoa thuốc lên mắt anh ta...

Lin-đê ngừng lời, nhìn vợ 1 cách tò mò, 2 con ngươi đen lánh rực lên ánh lửa.

-Vấn đề là cô có yêu hắn đến như thế không?

-Nếu thế thì sao? - chị hỏi vặn lại.

-Có không?

-Có.

-Cô có thể hy sinh được không? Cô có thể từ bỏ hắn được không?

Và từ từ miễn cưỡng, chị trả lời:

-Có!

-Và cô đi theo tôi chứ?

-Vâng! - lần này giọng chị nghe nhỏ như thì thầm.

-Vâng, khi anh ấy khoẻ hẳn.

-Cô đã nghe ra. Chúng ta sẽ trở về những kỷ niệm bên hồ Giơ-ne-vơ. Cô sẽ lại là vợ tôi.

Chị dường như co rúm lại, rũ người xuống, nhưng đã gật đầu đồng ý.

-Rất hay! - ông vội đứng dậy tiến lại cái gói tháo dây ra - Gọi mọi người lại đây. Đi đun nước đi, đun nhiều vào. Tôi cần người giúp 1 tay. Gọi em trai hắn vào. Tôi có mang băng theo đây, nhưng cho tôi xem các người xử lý thế nào đã. Đô đây rồi, nhóm lửa lên và đun thật nhiều nước vào. Đây, còn anh này - ông nói với 1 người khác - Mang cái bàn này ra để ở dưới cửa sổ kia kìa, rửa đi, kỳ cọ cho kỹ vào: rửa nhé, anh bạn nhớ chưa, vì có bao giờ anh bạn rửa ráy đâu. Còn bà, bà Xtơ-reng, sẽ là người giúp việc của tôi.Chắc không có khăn trải bàn, không sao. Vẫn tiến hành được thôi. Còn anh là em trai của anh ta hả? Tôi sẽ gây thuốc mê, còn sau đó, anh phải tiếp tục gây mê. Nào, tôi bảo gì phải nghe theo nhé. à, mà này, anh có biết bắt mạch không?

Vốn nổi tiếng là 1 nhà phẫu thuật can đảm và đạt được nhiều thành công, nên những ngày qua, Lin-đê tỏ rõ sự vượt ưậc của lòng can đảm và sự thành công đó. Giờ đây trước mặt ông ta là 1 hình hài khoẻ mạnh của 1 con người tàn phế.

Có những ngày Xtơ-reng sốt cao và mê sảng, có những ngày tim đột nhiên ngừng đập, không sao bắt mạch cho anh ta được. Có những ngày anh ta nằm tỉnh táo, đôi mắt mệt mỏi và nhức nhối, mặt đẫm mồ hôi vì đau đớn. Lin-đê làm việc không biết mêt mỏi, đầy năng lực, can đảm và may mắn, cuối cùng ông đã chiến thắng. Cứu giúp cho Xtơ-reng sống, ông đâu có vui lòng. Ông đã tận tuỵ hết sức mình trước 1 vấn đề khó xử và mạo hiểm là làm thế nào cứu cho Xtơ-reng hoàn toàn lành lặn và khoẻ mạnh lại.

-Anh ấy có bị tàn phế không? - Mét-giơ (Madge) hỏi.

-Hắn sẽ đi đứng và nói năng được, nhưng so với con người hắn trước đây có phần bị khập khiễng, trông như tranh đả kích đấy - Lin-đê nói với chị - Hắn sẽ chạy nhảy, bơi trên sông, đánh nhau với hổ báo và làm tất cả những gì theo ý muốn điên rồ nhất của hắn. Và tôi cũng xin báo trước để cô hay, hắn sẽ quyến rũ đàn bà như trước đây hắn từng làm. Cô thích thế chứ? Cô vui lòng chứ? Nhưng mà nhớ điều này: Cô không còn là của hắn đâu!

-Hãy cứu tiếp anh ấy, cứu tiếp đi - chị thở mạnh - Hãy làm cho anh ấy lành lặn, nguyên vẹn như trước.

Rất nhiều lần, bất cứ lúc nào tình hình sức khoẻ của Xtơ-reng (Strang) cho phép, Lin-đê lại gây mê cho anh ta, và làm những điều khủng khiếp, như cắt rồi lại khâu vào, rồi nối những bộ phận bị thương trong cơ thể.

-Ông sẽ giết anh ấy mất - người em trai than vãn - Cứ để mặc anh ấy như thế. Lạy Chúa, hãy để anh ấy yên. Sống mà có bị tàn tật thì còn tốt hơn là chết mà nguyên vẹn.

Lin-đê nói giận:

-Cút ra ngay! Cút ra ngay khỏi đây cho đến lúc quay lại đây phải nói được 1 điều là ta đã làm cho anh ta sống lại. Tính mạng của người anh anh như ngàn cân treo sợi tóc. Anh có hiểu không? Nào hãy đi ra đi, lúc nào trở lại phải bình tĩnh, tin rằng anh ta sẽ sống và sẽ nguyên lành như trước, rồi 2 anh em lại làm trò điên rồ với nhau. Nào, đi ra ngay!

Người em trai, nắm chặt tay, mắt nhìn đe doạ, quay về phía Mét-giơ (Madge) như mong được lời khuyên của chị.

-Đi ra đi chú - Chị ta van vỉ - Ông ấy nói đúng. Chị biết ông ấy nói đúng đấy.

1 lần khác, khi điều kiện sức khoẻ của Xtơ-reng (Strang) dường như có hứa hẹn hơn, người em nói:

-Thưa bác sĩ, ông là 1 con người kỳ diệu, vậy mà suốt cả thời gian qua tôi quên không hỏi tên ông.

-Không việc gì đến anh. Đừng quấy rầy tôi. Đi ra đi.

Cánh tay phải bị thương lại mở ra toang hoác, trông đến khủng khiếp.

-Đó là sự chết hoại - Lin-đê nói.

-Thế là hết - người em than khóc.

-Câm mồm đi! - Lin-đê thét lên - Đi đi! Cả Đô (Daw), cả Bin (Bill) nữa, đi bắt những con thỏ rừng, phải bắt sống đấy, bắt những con to khoẻ ấy. Hãy đánh bẫy. Đánh bẫy khắp nơi vào.

-Cần bao nhiêu con, hả ông? - người em hỏi.

-40 con, 40 000 con, 40 000, bắt với tất cả khả năng của mình. Còn bà sẽ giúp tôi, bà Xtơ-reng (Strang). Tôi sẽ khoét sâu vết thương trên cánh tay để xem xem mức độ tai hại ra sao. Nào, các anh đi ra đi, ra bắt thỏ đi!

Sau đó loáng 1 lúc, ông đã khoét vết thương 1 cách chính xác, cạo chiếc xương rời ra đó.

-Chắc chẳng bao giờ điều này xảy ra nếu lúc đầu đừng cho hắn ăn nhiều thức quá bổ. Tôi có theo dõi, nhưng phải đợi và thử xem đã. Khúc xương ấy phải bỏ đi thôi. Không có nó cũng không sao, nhưng xương thỏ sẽ giúp làm cho cánh tay được nguyên vẹn.

Trong số hàng trăm con thỏ người ta mang đến, ông chọn, rồi thử, làm đi làm lại, cuối cùng mới chọn được con vừa ý. Ông đã dùng đến giọt thuốc mê cuối cùng và đã hoàn thành việc ghép xương, xương tươi ghép với xương tươi, người sống ghép với thỏ sống, bó vào nhau thật chắc và bất động.

Rồi trong suốt cả thời kỳ thử thách, đặc biệt là khi Xtơ-reng khoẻ lại, giữa Lin-đê (Linday) và Mét-giơ Madge)diễn ra 1 cuộc trao đổi. Lin-đê chẳng tỏ ra thân mật, mà Mét- giơ cũng không chống đối.

-Thật là phiền toái - ông nói với chị - Nhưng luật pháp vẫn là luật pháp, nên cô cần phải li dị trước khi chúng ta cưới nhau lại. ý kiến cô thế nào? Chúng ta sẽ đi chơi hồ Giơ-ne-vơ chứ?

-Tuỳ anh - chị nói.

Và 1 lần khác, ông nói:

-Cớ sao cô lại gặp hắn? Tôi biết hắn có tiền. Nhưng tôi và cô cũng sống đầy đủ, chứ có đến nỗi nào. Tôi kiếm trung bình 4 vạn 1 năm chứ có ít ỏi gì, rồi sau đó tôi chúi đầu vào sách vở, cung điện và những chiếc tàu thuỷ nên đã không thoả mãn được cô.

-Có thể anh giải thích thế là đúng - chị trả lời - Có thể anh quá say sưa với công việc. Có thể anh đã quên em.

-Hừm - ông mỉm cười - Và ước gì Rếch của cô đừng có say sưa với hổ báo và những mẩu gậy đó chứ gì?

Đến hôm người ta đưa Xtơ-reng và cả cái giường ra ngoài trời để hóng nắng, chị mới nói với Lin-đê:

-Để em nói cho anh ấy hay nhé?

-Không, phải đợi đã - ông trả lời.

Sau đó Xtơ-reng có thể ngồi dậy bên mép giường, có thể đi được vài bước, có người đỡ 2 bên.

-Để em nói cho anh ấy biết - chị nói.

-Không được. Tôi muốn công việc chữa chạy phải hoàn hảo. Tôi không muốn có hậu quả.

Mùa hè đến. Tuyết đã tan, chỉ còn vương lại trên các đỉnh núi xa xa tận phía trời đông. Ngày dài ra cho đến khi không có bóng đêm nữa, vì đến nửa đêm mặt trời mới lặn trong giây lát nơi chân trờ phía bắc. Lin-đê nghe ngóng bước đi của Xtơ-reng, sự vận động của cơ thể anh ta, cởi, rồi lại mặc quần áo cho anh ta bao lần với mục đích cho cơ bắp được mềm mại và co rút được. Anh ta được xoa bóp liên tục không ngơi tay cho đến khi Lin-đê tuyên bố rằng Tôm Đô, Bin và người em trai của anh ta từ nay đã lành nghề, có thể đảm đương việc tắm hơi và nắn xương. Nhưng Lin-đê chưa thoả mãn. Ông coi Xtơ-reng tập toàn bộ bài thể dục riêng của mình nhằm theo dõi xem còn có điểm yếu nào tàng ẩn trong người anh ta không.

-Em nói cho anh ấy biết nhé? - Mét-giơ (Madge) van xin.

-Chưa được! - ông trả lời - Cô chỉ được nói khi tôi đã chuẩn bị sẵn sàng.

Tháng 7 trôi qua, rồi tháng 8 gần hết, lúc ấy ông ra lệnh cho Xtơ-reng đi ra ngoài con đường mòn để bắt nai, Lin-đê theo sát gót anh ta, nghiên cứu rất kỹ và theo dõi sát sao. Anh ta mảnh khảnh, nhanh như 1 con báo, và anh ta đi mà Lin-đê cứ ngỡ là không có ai đi, cả thân hình anh ta uyển chuyển, lẹ làng. Tôm Đô đa từng than vãn về tốc độ đi ghê gớm đó của anh ta, Lin-đê đi phía sau, thở hồng hộc, mồ hôi nhễ nhại, chốc chốc đến chỗ bằng phẳng ông lại chạy gần cho kịp. Đi hết trên chục cây số, ông đứng lại rồi ngã quật xuống bãi cỏ.

-Đủ rồi! - ông kêu lên - Tôi không sao theo kịp được anh đâu.

Ông lau bộ mặt nhễ nhại mồ hôi. Còn Xtơ-reng ngồi trên 1 cây gỗ, mỉm cười nhìn bác sĩ.

-Có thấy đâu, hay dấu hiệu nào tỏ ra là đau không? - Lin-đê hỏi.

Xtơ-reng (Strang) lắc bộ tóc quăn và vươn mình, từng đường gân thớ thịt cuồn cuộn đầy sức sống.

-Xtơ-reng ạ, độ 1, 2 mùa đông có thể những vết thương cũ của anh vẫn còn cảm thấy tê buốt. Nhưng rồi cái đó sẽ qua đi và có thể chúng sẽ lành hẳn.

-Trời, bác sĩ, ông đã làm nên điều kỳ diệu cho tôi, tôi không biết lấy gì đền đáp công ơn ông. Thậm chí tôi chưa biết tên ông.

-Không sao, tôi đã cứu sống anh, vấn đề chính là ở chỗ đấy.

-Nhưng đây là 1 tên tuổi mọi người trên thế giới chắc phải biết đến - Xtơ-reng nằn nì - Tôi tin là nếu tôi mà nghe thấy, tôi sẽ nhận ra ngay.

-Chắc là anh sẽ nhận ra thôi - Lin-đê trả lời - Nhưng có hệ trọng gì. Tôi muốn thử lần cuối cùng, và thế là xong chuyện với anh. ở chỗ rẽ ngay đầu con sông con này là ngã ba của 1 con sông lớn. Đô có kể cho tôi nghe là năm ngoái anh có đến đó, tận giữa sông rồi lại quay về mất 3 ngày. Anh ấy còn nói tý nữa thì anh giết cả anh ấy. Đêm nay anh đóng trại ở đấy nhé. Tôi sẽ bảo Đô (Daw) mang đồ cắm trại lại cho anh. Sau đó anh sẽ lại đi đến giữa dòng sông và quay trở về cùng 1 thời gian mà năm ngoái anh đã đi.

-Nào - Lin-đê nói với Mét-giơ - Cô chỉ còn 1h để gói ghém hành lý thôi đấy. Tôi sẽ đi chuẩn bị thuyền. Bin còn đi bắt hươu nên phải đến tối mới về. Chúng ta sẽ dựng lều đêm nay, và trong vòng 1 tuần chúng ta sẽ có mặt ở Đô-xơn.(Dawson)

-Em hy vọng... - bỗng nhiên chị dừng lại 1 cách kiêu hãnh.

-Rằng, tôi sẽ không đòi tiền công chứ gì?

-Ồ, hợp đồng là hợp đồng, nhưng anh không cần phải căm thù đến thế. Anh không cao thượng chút nào. Anh bảo anh ấy đi những 3 ngày, và cướp đi của em cả câu chào tạm biệt cuối cùng với anh ấy.

-Hãy để thư lại.

-Em sẽ kể cho anh ấy biết tất cả.

Lúc ông từ dưới thuyền quay lại, quần áo của chị đã được gói lại và thư đã viết xong.

-Đưa tôi đọc nào! - ông nói - Nếu cô thấy có thể được.

Chị do dự 1 chút, rồi đưa lá thư cho ông đọc.

-Khá thẳng thắn - ông nói sau khi đọc xong lá thư.

-Nào, xong xuôi cả chưa?

Ông mang gói quần áo của chị xuống bờ sông, lấy 1 tay giữ chiếc thuyền, còn tay kia giơ ra cho chị vịn vào mà leo lên. Ông nhìn chằm chằm vào chị, nhưng không 1 chút lưỡng lự, chị giơ tay cho ông nắm lấy và chuẩn bị bước lên thuyền.

-Khoan tý đã - ông nói - 1 lát thôi. Cô có nhớ câu chuyện tôi kể cho cô nghe về liều thuốc tiên không? Tôi chưa kể phần kết thúc. Khi chị ta xoa thuốc lên mắt cho anh ta và sắp sửa định bỏ đi, tình cờ nhìn vào gương, chị ta thấy sắc đẹp của mình đã được hoàn lại như xưa. Sau đó, anh ta mở mắt ra, kêu lên sung sướng trước vẻ đẹp kiều diễm của người yêu, ồm chầm lấy nàng trong tay.

Căng thẳng nhưng kiềm chế được, chị đợi ông kể tiếp, trên gương mặt và trong khoé mắt của chị loé lên đôi chút ngỡ ngàng.

-Em rất đẹp, Mét-giơ ạ (Madge) - ông dừng lại rồi noi thêm, giọng cụt lủn - Phần cuối câu chuyện đã quá rõ. Tôi nghĩ, cánh tay của Rếch Xtơ-reng (Rex Strang) sẽ không còn trống trải nữa. Tạm biệt nhé!

-Anh Gơrăng(Grant) ...! - chị kêu lên khe khẽ, nhưng trong giọng nói đã thể hiện tất cả những gì không cần phải nói ra mới hiểu.

Ông bật cười:

-Tôi muốn chứng minh cho cô thấy tôi không phải là loại người tồi như thế. Lấy điều thiện trả điều ác, cô biết chứ?

-Anh Gơ-răng...?

Ông bước lên thuyền và giơ bàn tay gầy nổi gân.

Chị giơ cả 2 bàn tay ra nắm lấy bàn tay đó.

-Ôi, bàn tay thân yêu, bàn tay đầy sức mạnh! - chị thì thầm rồi cúi xuống hôn.

Ông rút mạnh tay lại, đẩy thuyển ra xa bờ, khua mái chèo xuống dòng sông chảy xiết và lái ra đến giữa sông, nơi đây nước chảy phẳng lặng như mặt gương trước khi nó cuồn cuộn thành những đám bọt trắng xoá.

*****

Nguyên tác tiếng Anh

The End of the Story

by Jack London

[I]

The table was of hand-hewn spruce boards, and the men who played whist had frequent difficulties in drawing home their tricks across the uneven surface. Though they sat in their undershirts, the sweat noduled and oozed on their faces; yet their feet, heavily moccasined and woollen-socked, tingled with the bite of the frost. Such was the difference of temperature in the small cabin between the floor level and a yard or more above it. The sheet-iron Yukon Stove roared red-hot, yet, eight feet away, on the meat-shelf, placed low and beside the door, lay chunks of solidly frozen moose and bacon. The door, a third of the way up from the bottom, was a thick rime. In the chinking between the logs at the back of the bunks the frost showed white and glistening. A window of oiled paper furnished light. The lower portion of the paper, on the inside, was coated an inch deep with the frozen moisture of the men's breath.

They played a momentous rubber of whist, for the pair that lost was to dig a fishing hole through the seven feet of ice and snow that covered the Yukon.

"It's mighty unusual, a cold snap like this in March," remarked the man who shuffled. "What would you call it, Bob?"

"Oh, fifty-five or sixty below--all of that. What do you make it, Doc?"

Doc turned his head and glanced at the lower part of the door with a measuring eye.

"Not a bit worse than fifty. If anything, slightly under--say forty-nine. See the ice on the door. It's just about the fifty mark, but you'll notice the upper edge is ragged. The time she went seventy the ice climbed a full four inches higher." He picked up his hand, and without ceasing from sorting called "Come in," to a knock on the door.

The man who entered was a big, broad-shouldered Swede, though his nationality was not discernible until he had removed his ear-flapped cap and thawed away the ice which had formed on beard and moustache and which served to mask his face. While engaged in this, the men at the table played out the hand.

"I hear one doctor faller stop this camp," the Swede said inquiringly, looking anxiously from face to face, his own face haggard and drawn from severe and long endured pain. "I come long way. North fork of the Whyo."

"I'm the doctor. What's the matter?"

In response, the man held up his left hand, the second finger of which was monstrously swollen. At the same time he began a rambling, disjointed history of the coming and growth of his affliction.

"Let me look at it," the doctor broke in impatiently. "Lay it on the table. There, like that."

Tenderly, as if it were a great boil, the man obeyed.

"Humph," the doctor grumbled. "A weeping sinew. And travelled a hundred miles to have it fixed. I'll fix it in a jiffy. You watch me, and next time you can do it yourself."

Without warning, squarely and at right angles, and savagely, the doctor brought the edge of his hand down on the swollen crooked finger. The man yelled with consternation and agony. It was more like the cry of a wild beast, and his face was a wild beast's as he was about to spring on the man who had perpetrated the joke.

"That's all right," the doctor placated sharply and authoritatively. "How do you feel? Better, eh? Of course. Next time you can do it yourself--Go on and deal, Strothers. I think we've got you."

Slow and ox-like, on the face of the Swede dawned relief and comprehension. The pang over, the finger felt better. The pain was gone. He examined the finger curiously, with wondering eyes, slowly crooking it back and forth. He reached into his pocket and pulled out a gold-sack.

"How much?"

The doctor shook his head impatiently. "Nothing. I'm not practising--Your play, Bob."

The Swede moved heavily on his feet, re-examined the finger, then turned an admiring gaze on the doctor.

"You are good man. What your name?"

"Linday, Doctor Linday," Strothers answered, as if solicitous to save his opponent from further irritation.

"The day's half done," Linday said to the Swede, at the end of the hand, while he shuffled. "Better rest over to-night. It's too cold for travelling. There's a spare bunk."

He was a slender brunette of a man, lean-cheeked, thin-lipped, and strong. The smooth-shaven face was a healthy sallow. All his movements were quick and precise. He did not fumble his cards. The eyes were black, direct, and piercing, with the trick of seeming to look beneath the surfaces of things. His hands, slender, fine and nervous, appeared made for delicate work, and to the most casual eye they conveyed an impression of strength.

"Our game," he announced, drawing in the last trick. "Now for the rub and who digs the fishing hole."

A knock at the door brought a quick exclamation from him.

"Seems we just can't finish this rubber," he complained, as the door opened. "What's the matter with you?"--this last to the stranger who entered.

The newcomer vainly strove to move his icebound jaws and jowls. That he had been on trail for long hours and days was patent. The skin across the cheekbones was black with repeated frost-bite. From nose to chin was a mass of solid ice perforated by the hole through which he breathed. Through this he had also spat tobacco juice, which had frozen, as it trickled, into an amber-coloured icicle, pointed like a Van Dyke beard.

He shook his head dumbly, grinned with his eyes, and drew near to the stove to thaw his mouth to speech. He assisted the process with his fingers, clawing off fragments of melting ice which rattled and sizzled on the stove.

"Nothing the matter with me," he finally announced. "But if they's a doctor in the outfit he's sure needed. They's a man up the Little Peco that's had a ruction with a panther, an' the way he's clawed is something scand'lous."

"How far up?" Doctor Linday demanded.

"A matter of a hundred miles."

"How long since?"

"I've ben three days comin' down."

"Bad?"

"Shoulder dislocated. Some ribs broke for sure. Right arm broke. An' clawed clean to the bone most all over but the face. We sewed up two or three bad places temporary, and tied arteries with twine."

"That settles it," Linday sneered. "Where were they?"

"Stomach."

"He's a sight by now."

"Not on your life. Washed clean with bug-killin' dope before we stitched. Only temporary anyway. Had nothin' but linen thread, but washed that, too."

He's as good as dead," was Linday's judgment, as he angrily fingered the cards.

"Nope. That man ain't goin' to die. He knows I've come for a doctor, an' he'll make out to live until you get there. He won't let himself die. I know him."

"Christian Science and gangrene, eh?" came the sneer. "Well, I'm not practising. Nor can I see myself travelling a hundred miles at fifty below for a dead man."

"I can see you, an' for a man a long ways from dead."

Linday shook his head. "Sorry you had your trip for nothing. Better stop over for the night."

"Nope. We'll be pullin' out in ten minutes."

"What makes you so cocksure?" Linday demanded testily.

Then it was that Tom Daw made the speech of his life.

"Because he's just goin' on livin' till you get there, if it takes you a week to make up your mind. Besides, his wife's with him, not sheddin' a tear, or nothin', an' she's helpin' him live till you come. They think a almighty heap of each other, an' she's got a will like hisn. If he weakened, she'd just put her immortal soul into hisn an' make him live. Though he ain't weakenin' none, you can stack on that. I'll stack on it. I'll lay you three to one, in ounces, he's alive when you get there. I got a team of dawgs down the bank. You ought to allow to start in ten minutes, an' we ought to make it back in less'n three days because the trail's broke. I'm goin' down to the dawgs now, an' I'll look for you in ten minutes."

Tom Daw pulled down his earflaps, drew on his mittens, and passed out.

"Damn him!" Linday cried, glaring vindictively at the closed door.

[II]

That night, long after dark, with twenty-five miles behind them, Linday and Tom Daw went into camp. It was a simple but adequate affair: a fire built in the snow; alongside, their sleeping-furs spread in a single bed on a mat of spruce boughs; behind the bed an oblong of canvas stretched to refract the heat. Daw fed the dogs and chopped ice and firewood. Linday's cheeks burned with frost-bite as he squatted over the cooking. They ate heavily, smoked a pipe and talked while they dried their moccasins before the fire, and turned in to sleep the dead sleep of fatigue and health.

Morning found the unprecedented cold snap broken. Linday estimated the temperature at fifteen below and rising. Daw was worried. That day would see them in the canyon, he explained, and if the spring thaw set in the canyon would run open water. The walls of the canyon were hundreds to thousands of feet high. They could be climbed, but the going would be slow.

Camped well in the dark and forbidding gorge, over their pipe that evening they complained of the heat, and both agreed that the thermometer must be above zero--the first time in six months.

"Nobody ever heard tell of a panther this far north," Daw was saying. "Rocky called it a cougar. But I shot a-many of 'em down in Curry County, Oregon, where I come from, an' we called 'em panther. Anyway, it was a bigger cat than ever I seen. It was sure a monster cat. Now how'd it ever stray to such out of the way huntin' range?--that's the question."

Linday made no comment. He was nodding. Propped on sticks, his moccasins steamed unheeded and unturned. The dogs, curled in furry balls, slept in the snow. The crackle of an ember accentuated the profound of silence that reigned. He awoke with a start and gazed at Daw, who nodded and returned the gaze. Both listened. From far off came a vague disturbance that increased to a vast and sombre roaring. As it neared, ever-increasing, riding the mountain tops as well as the canyon depths, bowing the forest before it, bending the meagre, crevice-rooted pines on the walls of the gorge, they knew it for what it was. A wind, strong and warm, a balmy gale, drove past them, flinging a rocket-shower of sparks from the fire. The dogs, aroused, sat on their haunches, bleak noses pointed upward, and raised the long wolf howl.

"It's the Chinook," Daw said.

"It means the river trail, I suppose?"

"Sure thing. And ten miles of it is easier than one over the tops." Daw surveyed Linday for a long, considering minute. "We've just had fifteen hours of trail," he shouted above the wind, tentatively, and again waited. "Doc," he said finally, "are you game?"

For answer, Linday knocked out his pipe and began to pull on his damp moccasins. Between them, and in few minutes, bending to the force of the wind, the dogs were harnessed, camp broken, and the cooking outfit and unused sleeping furs lashed on the sled. Then, through the darkness, for a night of travel, they churned out on the trail Daw had broken nearly a week before. And all through the night the Chinook roared and they urged the weary dogs and spurred their own jaded muscles. Twelve hours of it they made, and stopped for breakfast after twenty-seven hours on trail.

"An hour's sleep," said Daw, when they had wolfed pounds of straight moose-meat fried with bacon.

Two hours he let his companion sleep, afraid himself to close his eyes. He occupied himself with making marks upon the soft-surfaced, shrinking snow. Visibly it shrank. In two hours the snow level sank three inches. From every side, faintly heard and near, under the voice of the spring wind, came the trickling of hidden waters. The Little Peco, strengthened by the multitudinous streamlets, rose against the manacles of winter, riving the ice with crashings and snappings.

Daw touched Linday on the shoulder; touched him again; shook, and shook violently.

"Doc," he murmured admiringly. "You can sure go some."

The weary black eyes, under heavy lids, acknowledged the compliment.

"But that ain't the question. Rocky is clawed something scand'lous. As I said before, I helped sew up his in'ards. Doc...." He shook the man, whose eyes had again closed. "I say, Doc! The question is: can you go some more?--hear me? I say, can you go some more?"

The weary dogs snapped and whimpered when kicked from their sleep. The going was slow, not more than two miles an hour, and the animals took every opportunity to lie down in the wet snow.

"Twenty miles of it, and we'll be through the gorge," Daw encouraged. "After that the ice can go to blazes, for we can take to the bank, and it's only ten more miles to camp. Why, Doc, we're almost there. And when you get Rocky fixed up, you can come down in a canoe in one day."

But the ice grew more uneasy under them, breaking loose from the shore-line and rising steadily inch by inch. In places where it still held to the shore, the water overran and they waded and slushed across. The Little Peco growled and muttered. Cracks and fissures were forming everywhere as they battled on for the miles that each one of which meant ten along the tops.

"Get on the sled, Doc, an' take a snooze," Daw invited.

The glare from the black eyes prevented him from repeating the suggestion.

As early as midday they received definite warning of the beginning of the end. Cakes of ice, borne downward in the rapid current, began to thunder beneath the ice on which they stood. The dogs whimpered anxiously and yearned for the bank.

"That means open water above," Daw explained. "Pretty soon she'll jam somewheres, an' the river'll raise a hundred feet in a hundred minutes. It's us for the tops if we can find a way to climb out. Come on! Hit her up I! An' just to think, the Yukon'll stick solid for weeks."

Unusually narrow at this point, the great walls of the canyon were too precipitous to scale. Daw and Linday had to keep on; and they kept on till the disaster happened. With a loud explosion, the ice broke asunder midway under the team. The two animals in the middle of the string went into the fissure, and the grip of the current on their bodies dragged the lead-dog backward and in. Swept downstream under the ice, these three bodies began to drag to the edge the two whining dogs that remained. The men held back frantically on the sled, but were slowly drawn along with it. It was all over in the space of seconds. Daw slashed the wheel-dog's traces with his sheath-knife, and the animal whipped over the ice-edge and was gone. The ice on which they stood, broke into a large and pivoting cake that ground and splintered against the shore ice and rocks. Between them they got the sled ashore and up into a crevice in time to see the ice-cake up-edge, sink, and down-shelve from view.

Meat and sleeping furs were made into packs, and the sled was abandoned. Linday resented Daw's taking the heavier pack, but Daw had his will.

"You got to work as soon as you get there. Come on."

It was one in the afternoon when they started to climb. At eight that evening they cleared the rim and for half an hour lay where they had fallen. Then came the fire, a pot of coffee, and an enormous feed of moosemeat. But first Linday hefted the two packs, and found his own lighter by half.

"You're an iron man, Daw," he admired.

"Who? Me? Oh, pshaw! You ought to see Rocky. He's made out of platinum, an' armour plate, an' pure gold, an' all strong things. I'm mountaineer, but he plumb beats me out. Down in Curry County I used to 'most kill the boys when we run bear. So when I hooks up with Rocky on our first hunt I had a mean idea to show 'm a few. I let out the links good an' generous, 'most nigh keepin' up with the dawgs, an' along comes Rocky a-treadin' on my heels. I knowed he couldn't last that way, and I just laid down an' did my dangdest. An' there he was, at the end of another hour, a-treadin' steady an' regular on my heels. I was some huffed. 'Mebbe you'd like to come to the front an' show me how to travel,' I says. 'Sure,' says he. An' he done it! I stayed with 'm, but let me tell you I was plumb tuckered by the time the bear tree'd.

"They ain't no stoppin' that man. He ain't afraid of nothin'. Last fall, before the freeze-up, him an' me was headin' for camp about twilight. I was clean shot out--ptarmigan--an' he had one cartridge left. An' the dawgs tree'd a she grizzly. Small one. Only weighed about three hundred, but you know what grizzlies is. 'Don't do it,' says I, when he ups with his rifle. 'You only got that one shot, an' it's too dark to see the sights.'

"'Climb a tree,' says he. I didn't climb no tree, but when that bear come down a-cussin' among the dawgs, an' only creased, I want to tell you I was sure hankerin' for a tree. It was some ruction. Then things come on real bad. The bear slid down a hollow against a big log. Downside, that log was four feet up an' down. Dawgs couldn't get at bear that way. Upside was steep gravel, an' the dawgs'd just naturally slide down into the bear. They was no jumpin' back, an' the bear was a-manglin' 'em fast as they come. All underbrush, gettin' pretty dark, no cartridges, nothin'.

"What's Rocky up an' do? He goes downside of log, reaches over with his knife, an' begins slashin'. But he can only reach bear's rump, an' dawgs bein' ruined fast, one-two-three time. Rocky gets desperate. He don't like to lose his dawgs. He jumps on top log, grabs bear by the slack of the rump, an' heaves over back'ard right over top of that log. Down they go, kit an' kaboodle, twenty feet, bear, dawgs, an' Rocky, slidin', cussin', an' scratchin', ker-plump into ten feet of water in the bed of stream. They all swum out different ways. Nope, he didn't get the bear, but he saved the dawgs. That's Rocky. They's no stoppin' him when his mind's set."

It was at the next camp that Linday heard how Rocky had come to be injured.

"I'd ben up the draw, about a mile from the cabin, lookin' for a piece of birch likely enough for an axe-handle. Comin' back I heard the darndest goings-on where we had a bear trap set. Some trapper had left the trap in an old cache an' Rocky'd fixed it up. But the goings-on. It was Rocky an' his brother Harry. First I'd hear one yell and laugh, an' then the other, like it was some game. An' what do you think the fool game was? I've saw some pretty nervy cusses down in Curry County, but they beat all. They'd got a whoppin' big panther in the trap an' was takin' turns rappin' it on the nose with a light stick. But that wa'n't the point. I just come out of the brush in time to see Harry rap it. Then he chops six inches off the stick an' passes it to Rocky. You see, that stick was growin' shorter all the time. It ain't as easy as you think. The panther'd slack back an' hunch down an' spit, an' it was mighty lively in duckin' the stick. An' you never knowed when it'd jump. It was caught by the hind leg, which was curious, too, an' it had some slack I'm tellin' you.

"It was just a game of dare they was playin', an' the stick gettin' shorter an' shorter an' the panther madder 'n madder. Bimeby they wa'n't no stick left--only a nubbin, about four inches long, an' it was Rocky's turn. 'Better quit now,' says Harry. 'What for?' says Rocky. 'Because if you rap him again they won't be no stick left for me,' Harry answers. 'Then you'll quit an' I win,' says Rocky with a laugh, an' goes to it.

"An' I don't want to see anything like it again. That cat'd bunched back an' down till it had all of six feet slack in its body. An' Rocky's stick four inches long. The cat got him. You couldn't see one from t'other. No chance to shoot. It was Harry, in the end, that got his knife into the panther's jugular."

"If I'd known how he got it I'd never have come," was Linday's comment.

Daw nodded concurrence.

"That's what she said. She told me sure not to whisper how it happened."

"Is he crazy?" Linday demanded in his wrath.

"They're all crazy. Him an' his brother are all the time devilin' each other to tom-fool things. I seen them swim the riffle last fall, bad water an' mush-ice runnin'--on a dare. They ain't nothin' they won't tackle. An' she's 'most as bad. Not afraid some herself. She'll do anything Rocky'll let her. But he's almighty careful with her. Treats her like a queen. No camp-work or such for her. That's why another man an' me are hired on good wages. They've got slathers of money an' they're sure dippy on each other. 'Looks like good huntin',' says Rocky, when they struck that section last fall. 'Let's make a camp then,' says Harry. An' me all the time thinkin' they was lookin' for gold. Ain't ben a prospect pan washed the whole winter."

Linday's anger mounted. "I haven't any patience with fools. For two cents I'd turn back."

"No you wouldn't," Daw assured him confidently. "They ain't enough grub to turn back, an' we'll be there to-morrow. Just got to cross that last divide an' drop down to the cabin. An' they's a better reason. You're too far from home, an' I just naturally wouldn't let you turn back."

Exhausted as Linday was, the flash in his black eyes warned Daw that he had overreached himself. His hand went out.

"My mistake, Doc. Forget it. I reckon I'm gettin' some cranky what of losin' them dawgs."

[III]

Not one day, but three days later, the two men, after being snowed in on the summit by a spring blizzard, staggered up to a cabin that stood in a fat bottom beside the roaring Little Peco. Coming in from the bright sunshine to the dark cabin, Linday observed little of its occupants. He was no more than aware of two men and a woman. But he was not interested in them. He went directly to the bunk where lay the injured man. The latter was lying on his back, with eyes closed, and Linday noted the slender stencilling of the brows and the kinky silkiness of the brown hair. Thin and wan, the face seemed too small for the muscular neck, yet the delicate features, despite their waste, were firmly moulded.

"What dressings have you been using?" Linday asked of the woman.

"Corrosive, sublimate, regular solution," came the answer.

He glanced quickly at her, shot an even quicker glance at the face of the injured man, and stood erect. She breathed sharply, abruptly biting off the respiration with an effort of will. Linday turned to the men.

"You clear out--chop wood or something. Clear out."

One of them demurred.

"This is a serious case," Linday went on. "I want to talk to his wife."

"I'm his brother," said the other.

To him the woman looked, praying him with her eyes. He nodded reluctantly and turned toward the door.

"Me, too?" Daw queried from the bench where he had flung himself down.

"You, too."

Linday busied himself with a superficial examination of the patient while the cabin was emptying.

"So?" he said. "So that's your Rex Strang."

She dropped her eyes to the man in the bunk as if to reassure herself of his identity, and then in silence returned Linday's gaze.

"Why don't you speak?"

She shrugged her shoulders. "What is the use? You know it is Rex Strang."

"Thank you. Though I might remind you that it is the first time I have ever seen him. Sit down." He waved her to a stool, himself taking the bench. "I'm really about all in, you know. There's no turnpike from the Yukon here."

He drew a penknife and began extracting a thorn from his thumb.

"What are you going to do?" she asked, after a minute's wait.

"Eat and rest up before I start back."

"What are you going to do about...." She inclined her head toward the unconscious man.

"Nothing."

She went over to the bunk and rested her fingers lightly on the tight-curled hair.

"You mean you will kill him," she said slowly. "Kill him by doing nothing, for you can save him if you will."

"Take it that way." He considered a moment, and stated his thought with a harsh little laugh. "From time immemorial in this weary old world it has been a not uncommon custom so to dispose of wife-stealers."

"You are unfair, Grant," she answered gently. "You forget that I was willing and that I desired. I was a free agent. Rex never stole me. It was you who lost me. I went with him, willing and eager, with song on my lips. As well accuse me of stealing him. We went together."

"A good way of looking at it," Linday conceded. "I see you are as keen a thinker as ever, Madge. That must have bothered him."

"A keen thinker can be a good lover--"

"And not so foolish," he broke in.

"Then you admit the wisdom of my course?"

He threw up his hands. "That's the devil of it, talking with clever women. A man always forgets and traps himself. I wouldn't wonder if you won him with a syllogism."

Her reply was the hint of a smile in her straight-looking blue eyes and a seeming emanation of sex pride from all the physical being of her.

"No, I take that back, Madge. If you'd been a numbskull you'd have won him, or any one else, on your looks, and form, and carriage. I ought to know. I've been through that particular mill, and, the devil take me, I'm not through it yet."

His speech was quick and nervous and irritable, as it always was, and, as she knew, it was always candid. She took her cue from his last remark.

"Do you remember Lake Geneva?"

"I ought to. I was rather absurdly happy."

She nodded, and her eyes were luminous. "There is such a thing as old sake. Won't you, Grant, please, just remember back ... a little ... oh, so little ... of what we were to each other ... then?"

"Now you're taking advantage," he smiled, and returned to the attack on his thumb. He drew the thorn out, inspected it critically, then concluded. "No, thank you. I'm not playing the Good Samaritan."

"Yet you made this hard journey for an unknown man," she urged.

His impatience was sharply manifest. "Do you fancy I'd have moved a step had I known he was my wife's lover?"

"But you are here ... now. And there he lies. What are you going to do?"

"Nothing. Why should I? I am not at the man's service. He pilfered me."

She was about to speak, when a knock came on the door.

"Get out!" he shouted.

"If you want any assistance--"

"Get out! Get a bucket of water! Set it down outside!"

"You are going to...?" she began tremulously.

"Wash up."

She recoiled from the brutality, and her lips tightened.

"Listen, Grant," she said steadily. "I shall tell his brother. I know the Strang breed. If you can forget old sake, so can I. If you don't do something, he'll kill you. Why, even Tom Daw would if I asked."

"You should know me better than to threaten," he reproved gravely, then added, with a sneer: "Besides, I don't see how killing me will help your Rex Strang."

She gave a low gasp, closed her lips tightly, and watched his quick eyes take note of the trembling that had beset her.

"It's not hysteria, Grant," she cried hastily and anxiously, with clicking teeth. "You never saw me with hysteria. I've never had it. I don't know what it is, but I'll control it. I am merely beside myself. It's partly anger--with you. And it's apprehension and fear. I don't want to lose him. I do love him, Grant. He is my king, my lover. And I have sat here beside him so many dreadful days now. Oh, Grant, please, please."

"Just nerves," he commented drily. "Stay with it. You can best it. If you were a man I'd say take a smoke."

She went unsteadily back to the stool, where she watched him and fought for control. From the rough fireplace came the singing of a cricket. Outside two wolf-dogs bickered. The injured man's chest rose and fell perceptibly under the fur robes. She saw a smile, not altogether pleasant, form on Linday's lips.

"How much do you love him?" he asked.

Her breast filled and rose, and her eyes shone with a light unashamed and proud. He nodded in token that he was answered.

"Do you mind if I take a little time?" He stopped, casting about for the way to begin. "I remember reading a story--Herbert Shaw wrote it, I think. I want to tell you about it. There was a woman, young and beautiful; a man magnificent, a lover of beauty and a wanderer. I don't know how much like your Rex Strang he was, but I fancy a sort of resemblance. Well, this man was a painter, a bohemian, a vagabond. He kissed--oh, several times and for several weeks--and rode away. She possessed for him what I thought you possessed for me ... at Lake Geneva. In ten years she wept the beauty out of her face. Some women turn yellow, you know, when grief upsets their natural juices.

"Now it happened that the man went blind, and ten years afterward, led as a child by the hand, he stumbled back to her. There was nothing left. He could no longer paint. And she was very happy, and glad he could not see her face. Remember, he worshipped beauty. And he continued to hold her in his arms and believe in her beauty. The memory of it was vivid in him. He never ceased to talk about it, and to lament that he could not behold it.

"One day he told her of five great pictures he wished to paint. If only his sight could be restored to paint them, he could write finis and be content. And then, no matter how, there came into her hands an elixir. Anointed on his eyes, the sight would surely and fully return."

Linday shrugged his shoulders.

"You see her struggle. With sight, he could paint his five pictures. Also, he would leave her. Beauty was his religion. It was impossible that he could abide her ruined face. Five days she struggled. Then she anointed his eyes."

Linday broke off and searched her with his eyes, the high lights focused sharply in the brilliant black.

"The question is, do you love Rex Strang as much as that?"

"And if I do?" she countered.

"Do you?"

"Yes."

"You can sacrifice? You can give him up?"

Slow and reluctant was her "Yes."

"And you will come with me?"

"Yes." This time her voice was a whisper. "When he is well--yes."

"You understand. It must be Lake Geneva over again. You will be my wife."

She seemed to shrink and droop, but her head nodded.

"Very well." He stood up briskly, went to his pack, and began unstrapping. "I shall need help. Bring his brother in. Bring them all in. Boiling water--let there be lots of it. I've brought bandages, but let me see what you have in that line.--Here, Daw, build up that fire and start boiling all the water you can.--Here you," to the other man, "get that table out and under the window there. Clean it; scrub it; scald it. Clean, man, clean, as you never cleaned a thing before. You, Mrs. Strang, will be my helper. No sheets, I suppose. Well, we'll manage somehow.--You're his brother, sir. I'll give the anaesthetic, but you must keep it going afterward. Now listen, while I instruct you. In the first place--but before that, can you take a pulse?..."

[IV]

Noted for his daring and success as a surgeon, through the days and weeks that followed Linday exceeded himself in daring and success. Never, because of the frightful mangling and breakage, and because of the long delay, had he encountered so terrible a case. But he had never had a healthier specimen of human wreck to work upon. Even then he would have failed, had it not been for the patient's catlike vitality and almost uncanny physical and mental grip on life.

There were days of high temperature and delirium; days of heart-sinking when Strang's pulse was barely perceptible; days when he lay conscious, eyes weary and drawn, the sweat of pain on his face. Linday was indefatigable, cruelly efficient, audacious and fortunate, daring hazard after hazard and winning. He was not content to make the man live. He devoted himself to the intricate and perilous problem of making him whole and strong again.

"He will be a cripple?" Madge queried.

"He will not merely walk and talk and be a limping caricature of his former self," Linday told her. "He shall run and leap, swim riffles, ride bears, fight panthers, and do all things to the top of his fool desire. And, I warn you, he will fascinate women just as of old. Will you like that? Are you content? Remember, you will not be with him."

"Go on, go on," she breathed. "Make him whole. Make him what he was."

More than once, whenever Strang's recuperation permitted, Linday put him under the anaesthetic and did terrible things, cutting and sewing, rewiring and connecting up the disrupted organism. Later, developed a hitch in the left arm. Strang could lift it so far, and no farther. Linday applied himself to the problem. It was a case of more wires, shrunken, twisted, disconnected. Again it was cut and switch and ease and disentangle. And all that saved Strang was his tremendous vitality and the health of his flesh.

"You will kill him," his brother complained. "Let him be. For God's sake let him be. A live and crippled man is better than a whole and dead one."

Linday flamed in wrath. "You get out! Out of this cabin with you till you can come back and say that I make him live. Pull--by God, man, you've got to pull with me with all your soul. Your brother's travelling a hairline razor-edge. Do you understand? A thought can topple him off. Now get out, and come back sweet and wholesome, convinced beyond all absoluteness that he will live and be what he was before you and he played the fool together. Get out, I say."

The brother, with clenched hands and threatening eyes, looked to Madge for counsel.

"Go, go, please," she begged. "He is right. I know he is right."

Another time, when Strang's condition seemed more promising, the brother said:

"Doc, you're a wonder, and all this time I've forgotten to ask your name."

"None of your damn business. Don't bother me. Get out."

The mangled right arm ceased from its healing, burst open again in a frightful wound.

"Necrosis," said Linday.

"That does settle it," groaned the brother.

"Shut up!" Linday snarled. "Get out! Take Daw with you. Take Bill, too. Get rabbits--alive--healthy ones. Trap them. Trap everywhere."

"How many?" the brother asked.

"Forty of them--four thousand--forty thousand--all you can get. You'll help me, Mrs. Strang. I'm going to dig into that arm and size up the damage. Get out, you fellows. You for the rabbits."

And he dug in, swiftly, unerringly, scraping away disintegrating bone, ascertaining the extent of the active decay.

"It never would have happened," he told Madge, "if he hadn't had so many other things needing vitality first. Even he didn't have vitality enough to go around. I was watching it, but I had to wait and chance it. That piece must go. He could manage without it, but rabbit-bone will make it what it was."

From the hundreds of rabbits brought in, he weeded out, rejected, selected, tested, selected and tested again, until he made his final choice. He used the last of his chloroform and achieved the bone-graft--living bone to living bone, living man and living rabbit immovable and indissolubly bandaged and bound together, their mutual processes uniting and reconstructing a perfect arm.

And through the whole trying period, especially as Strang mended, occurred passages of talk between Linday and Madge. Nor was he kind, nor she rebellious.

"It's a nuisance," he told her. "But the law is the law, and you'll need a divorce before we can marry again. What do you say? Shall we go to Lake Geneva?"

"As you will," she said.

And he, another time: "What the deuce did you see in him anyway? I know he had money. But you and I were managing to get along with some sort of comfort. My practice was averaging around forty thousand a year then--I went over the books afterward. Palaces and steam yachts were about all that was denied you."

"Perhaps you've explained it," she answered. "Perhaps you were too interested in your practice. Maybe you forgot me."

"Humph," he sneered. "And may not your Rex be too interested in panthers and short sticks?"

He continually girded her to explain what he chose to call her infatuation for the other man.

"There is no explanation," she replied. And, finally, she retorted, "No one can explain love, I least of all. I only knew love, the divine and irrefragable fact, that is all. There was once, at Fort Vancouver, a baron of the Hudson Bay Company who chided the resident Church of England parson. The dominie had written home to England complaining that the Company folk, from the head factor down, were addicted to Indian wives. 'Why didn't you explain the extenuating circumstances?' demanded the baron. Replied the dominie: 'A cow's tail grows downward. I do not attempt to explain why the cow's tail grows downward. I merely cite the fact.'"

"Damn clever women!" cried Linday, his eyes flashing his irritation.

"What brought you, of all places, into the Klondike?" she asked once.

"Too much money. No wife to spend it. Wanted a rest. Possibly overwork. I tried Colorado, but their telegrams followed me, and some of them did themselves. I went on to Seattle. Same thing. Ransom ran his wife out to me in a special train. There was no escaping it. Operation successful. Local newspapers got wind of it. You can imagine the rest. I had to hide, so I ran away to Klondike. And--well, Tom Daw found me playing whist in a cabin down on the Yukon."

Came the day when Strang's bed was carried out of doors and into the sunshine.

"Let me tell him now," she said to Linday.

"No; wait," he answered.

Later, Strang was able to sit up on the edge of the bed, able to walk his first giddy steps, supported on either side.

"Let me tell him now," she said.

"No. I'm making a complete job of this. I want no set-backs. There's a slight hitch still in that left arm. It's a little thing, but I am going to remake him as God made him. Tomorrow I've planned to get into that arm and take out the kink. It will mean a couple of days on his back. I'm sorry there's no more chloroform. He'll just have to bite his teeth on a spike and hang on. He can do it. He's got grit for a dozen men."

Summer came on. The snow disappeared, save on the far peaks of the Rockies to the east. The days lengthened till there was no darkness, the sun dipping at midnight, due north, for a few minutes beneath the horizon. Linday never let up on Strang. He studied his walk, his body movements, stripped him again and again and for the thousandth time made him flex all his muscles. Massage was given him without end, until Linday declared that Tom Daw, Bill, and the brother were properly qualified for Turkish bath and osteopathic hospital attendants. But Linday was not yet satisfied. He put Strang through his whole repertoire of physical feats, searching him the while for hidden weaknesses. He put him on his back again for a week, opened up his leg, played a deft trick or two with the smaller veins, scraped a spot of bone no larger than a coffee grain till naught but a surface of healthy pink remained to be sewed over with the living flesh.

"Let me tell him," Madge begged.

"Not yet," was the answer. "You will tell him only when I am ready."

July passed, and August neared its end, when he ordered Strang out on trail to get a moose. Linday kept at his heels, watching him, studying him. He was slender, a cat in the strength of his muscles, and he walked as Linday had seen no man walk, effortlessly, with all his body, seeming to lift the legs with supple muscles clear to the shoulders. But it was without heaviness, so easy that it invested him with a peculiar grace, so easy that to the eye the speed was deceptive. It was the killing pace of which Tom Daw had complained. Linday toiled behind, sweating and panting; from time to time, when the ground favoured, making short runs to keep up. At the end of ten miles he called a halt and threw himself down on the moss.

"Enough!" he cried. "I can't keep up with you."

He mopped his heated face, and Strang sat down on a spruce log, smiling at the doctor, and, with the camaraderie of a pantheist, at all the landscape.

"Any twinges, or hurts, or aches, or hints of aches?" Linday demanded.

Strang shook his curly head and stretched his lithe body, living and joying in every fibre of it.

"You'll do, Strang. For a winter or two you may expect to feel the cold and damp in the old wounds. But that will pass, and perhaps you may escape it altogether."

"God, Doctor, you have performed miracles with me. I don't know how to thank you. I don't even know your name."

"Which doesn't matter. I've pulled you through, and that's the main thing."

"But it's a name men must know out in the world," Strang persisted. "I'll wager I'd recognise it if I heard it."

"I think you would," was Linday's answer. "But it's beside the matter. I want one final test, and then I'm done with you. Over the divide at the head of this creek is a tributary of the Big Windy. Daw tells me that last year you went over, down to the middle fork, and back again, in three days. He said you nearly killed him, too. You are to wait here and camp to-night. I'll send Daw along with the camp outfit. Then it's up to you to go to the middle fork and back in the same time as last year."

[V]

"Now," Linday said to Madge. "You have an hour in which to pack. I'll go and get the canoe ready. Bill's bringing in the moose and won't get back till dark. We'll make my cabin to-day, and in a week we'll be in Dawson."

"I was in hope...." She broke off proudly.

"That I'd forego the fee?"

"Oh, a compact is a compact, but you needn't have been so hateful in the collecting. You have not been fair. You have sent him away for three days, and robbed me of my last words to him."

"Leave a letter."

"I shall tell him all."

"Anything less than all would be unfair to the three of us," was Linday's answer.

When he returned from the canoe, her outfit was packed, the letter written.

"Let me read it," he said, "if you don't mind."

Her hesitation was momentary, then she passed it over.

"Pretty straight," he said, when he had finished it. "Now, are you ready?"

He carried her pack down to the bank, and, kneeling, steadied the canoe with one hand while he extended the other to help her in. He watched her closely, but without a tremor she held out her hand to his and prepared to step on board.

"Wait," he said. "One moment. You remember the story I told you of the elixir. I failed to tell you the end. And when she had anointed his eyes and was about to depart, it chanced she saw in the mirror that her beauty had been restored to her. And he opened his eyes, and cried out with joy at the sight of her beauty, and folded her in his arms."

She waited, tense but controlled, for him to continue, a dawn of wonder faintly beginning to show in her face and eyes.

"You are very beautiful, Madge." He paused, then added drily, "The rest is obvious. I fancy Rex Strang's arms won't remain long empty. Good-bye."

"Grant...." she said, almost whispered, and in her voice was all the speech that needs not words for understanding.

He gave a nasty little laugh. "I just wanted to show you I wasn't such a bad sort. Coals of fire, you know."

"Grant...."

He stepped into the canoe and put out a slender, nervous hand.

"Good-bye," he said.

She folded both her own hands about his.

"Dear, strong hand," she murmured, and bent and kissed it.

He jerked it away, thrust the canoe out from the bank, dipped the paddle in the swift rush of the current, and entered the head of the riffle where the water poured glassily ere it burst into a white madness of foam.