Thieân tình söû

Hoà Xuaân Höông & Nguyeãn Du

          Tóc mai sợi vắn sợi dài,

Lấy nhau chẳng đặng thương hoài ngàn năm.

                                                                                                   Ca dao

Chim xa rừng còn thương cây nhớ cội,

     Người xa người tội lắm người ơi!

          Chẳng thà không biết thì thôi,

Biết rồi mỗi đứa một nơi…cũng buồn!

                                                                                                             Ca dao

 

*

 Lời dẫn:       

Tiến Sĩ Phạm Trọng Chánh, nhà thơ Nhất Uyên, Sorbonne, Paris, đã có nhiều bài biên khảo khoa học về Bà Hồ Xuân Hương, qua trang web Đi tìm Cổ Nguyệt Đường và mối tình Hồ Xuân Hương và Nguyễn Du của ông, trong đó gồm nhiều bài nghiên cứu có giá trị văn chương không những về cuộc đời và những sáng tác của Bà mà những bài đó còn được Ông chú giải công phu, có hệ thống.

Có mấy ai biết được thiên tình sử  của hai thiên tài văn hoc nầy? Hồ Xuân Hương- Nguyễn Du được ông sưu tập thành 27 bài thơ để đời.

Xin chân thành cảm ơn Tiến Sĩ đã dày công nghiên cứu cho đời một khám phá mới về Bà Hồ Xuân Hương, góp thêm hương sắc cho nền văn học nước nhà.

Xin chân thành cảm ơn Ông qua những tài liệu đã cho phép sử dụng, đã quảng bá trong quyển sách  nầy  và xin hân hạnh giới thiệu cùng quý độc giả.                     

Thân mến, Ngân Triều.

***

 

 Bài 1:

 Moäng ñaéc thaùi lieân

             Nguyễn Du

 Cổ Nguyệt Đường cũng không xa Đền Khán Xuân, nay là khu đình làng Nghi Tàm. nơi đó cha, anh Nguyễn Du có ngôi nhà mát để câu cá. Cạnh Đền Khán Xuân là dinh gác tía của Nguyễn Khản, anh Nguyễn Du, là nơi Nguyễn Du sau ba năm (1787-1790) chu du Vân Nam, Trường An, Hàng Châu gặp anh Nguyễn Nể và Đoàn Nguyễn Tuấn tại Hàng Châu, trở về Thăng Long  chung sống với anh Nguyễn Nể. Trong bài Mộng đắc thái liên, Nguyễn Du gọi Xuân Hương là lân nữ, cô hàng xóm, và hẹn hò cùng nàng hái sen. Mối tình ba năm (1790-1793) Chữ tình chốc đã ba năm vẹn .Thơ Hồ Xuân Hương bài Cảm Cựu. Kiêm Trình Cần Chánh học sĩ Nguyễn Hầu, hầu Nghi Xuân, Tiên Điền nhân.  (Khi ấy, Hồ Xuân Hương  18-21 tuổi).

 

Ảnh minh họa, HXH-ND Bài 1,Google

                                       Moäng ñaéc thaùi lieân

                               (I) 

Khẩn thúc giáp điệp quần
Thái liên trạo tiểu dĩnh. 

Hồ thủy hà xung dung,
Thủy trung hữu nhân ảnh.

*

(II) 

Thái, thái Tây Hồ liên,
Hoa thực câu thướng thuyền.
Hoa dĩ tặng sở úy,
Thực dĩ tặng sở liên.
*

(III) 

Kim thần khứ thái liên,
         Nãi ước đông lân nữ,
         Bất tri lai bất tri,
         Cách hoa văn tiếu ngữ.
         *

                             (IV) 

Cộng tri liên liên hoa,
Thùy giả liên liên cán.
Kỳ trung hữu chân ty,
Khiên liên bất khả đoạn.

          *

                             (V) 

  Liên diệp hà thanh thanh,
  Liên hoa kiều doanh doanh.

 Thái chi vật thương ngẫu,
  Minh niên bất phục sinh.

                                                              Thơ chữ Hán Nguyễn Du, Nhất Uyên dịch thơ

*

      Bản chữ Hán, Ngân Triều soạn

夢 得 採 蓮  [其  一]

緊 束 蛺 蝶  裙

採 蓮 掉 小  艇

湖 水 何 衝  瀜

水 中 有 人  影

*

夢 得  採  蓮  [其  二]

採 採  西  湖  蓮

花 實  倶  上  船

花 以  贈  所  畏

實 以  贈  所  憐

                                         *

夢  得  採   蓮  [其  三]

今  晨  去  採  蓮

乃  約  東  鄰  女

不  知  來  不  知

隔  花  聞  笑  語

*

夢  得  採   蓮  [其  四]

共  知  憐  蓮  花

誰  者  憐  蓮  幹

其  中  有  真  絲

牽  憐  不  可  斷

*

夢   得  採  蓮  [其  五]

蓮  葉  何  青  青

蓮  花  嬌  盈  盈

採  之  勿  傷  藕

明  年  不  復  生

Ảnh minh họa bài 1 bis HXH-ND

Bài Mộng đắc thái liên, Nguyễn Du sáng tác khoảng năm 1804-1805, sau khi được triệu vào kinh đô Huế thăng chức Đông Các Học Sĩ, chức vụ thân cận vua Gia Long. Hàng ngày ông dâng sách cho vua đọc, bàn luận cùng vua về trị nước, thảo các chiếu biểu cho vua. Có lẽ khi ấy. nhìn hồ sen Tịnh Tâm, Nguyễn Du không khỏi nhớ đến những ngày thơ mộng hơn mười năm xưa với cô hàng xóm, hẹn nàng đi hái sen. Nàng đã đến điểm hẹn từ lúc nào! Tiếng nàng vọng từ sau khóm hoa. Một thiên tình sử đã mở ra. Nguyễn Du đã kín đáo ví ngầm tình mình như sợi tơ bền, dẫu hai đoạn cuống sen đã  lìa xa nhau nhưng những sợi tơ lòng mãi vấn vương không dứt.

Nhất Uyên dịch nghĩa:

Xắn gọn chiếc quần ống rộng có dây thun phiá dưới, phùng ra như cánh bướm, chèo thuyền đi hái sen,

Nước hồ lai láng. Dưới nước in bóng hai người. Hái sen Hồ Tây, hái hoa và hái gương sen. Hoa sen tặng người mình kính. Gương  sen tặng người mình thương.

Hôm ấy đi hái sen, hoa Nguyễn Du tặng cho bà Hà, mẹ của Xuân Hương và anh Nguyễn Nể; gương sen có lẽ tặng hết cho Phi Mai để nấu chè hột sen!

Sáng sớm đi hái sen. Hẹn với nàng láng giềng. Nàng đến không biết tự lúc nào. Sau khóm hoa, đã nghe nàng cười nói ròn rã…

Ai cũng thích hoa sen, nhưng mấy ai thích thân hoa sen. Trong thân sen có những sợi tơ bền, lìa nhau rồi, những tơ lòng như còn mãi vấn vương không dứt.

Lá sen màu xanh xanh; hoa sen đẹp xinh xinh; không khéo, khi hái sen, làm lìa ngó; năm sau cây sen đó chẳng nở ra hoa.

Nhất Uyên diễn thơ

Mơ thấy hái sen

(I) 

Xắn gọn quần cánh bướm,
Chèo thuyền nan hái sen. 
Nước hồ dâng lai láng, 
Bóng người soi nước trong. 

(II)  
Tây Hồ, hái, hái sen, 
Hoa, gương chất mạn thuyền,
Hoa tặng người mình kính, 
Gương tặng người mình thương. 

(III) 
Sáng nay đi hái sen.
Hẹn láng giềng đi với.
Nàng đến tự bao giờ ?
Cách hoa nghe cười nói .

(IV)
Hoa sen ai cũng yêu, 
Cọng sen nào ai thích, 
Trong cuống có tơ bền. 
Vấn vương hoài không dứt. 

(V) 
Lá sen màu xanh xanh, 
Hoa sen đẹp xinh xinh, 
Hái chớ làm lìa ngó, 
Năm sau sen chẳng sinh.

* 

Ngân Triều diễn thơ

Mơ đi hái sen

I.

Xắn gọn quần cánh bướm,

Chèo thuyền nan hái sen,

Nước hồ như lai láng,

Hồ lồng bóng thân quen.

II.

Mênh mông Hồ Tây rộng,

Nào tìm hái hoa, gương!

Hoa biếu người nể trọng,

Gương trao người mình thương.

III.

Sáng sớm đi hái sen,

Hẹn cô nàng láng giềng,

Tự lúc nào, không biết!

Đến rộn tiếng cười duyên.

IV.

Ai cũng thích hoa, gương,

Thân gai chẳng ai thích,

Trong có sợi tơ vương,

Lìa thân tơ vướng vít.

V.

Lá tròn tròn xanh xanh,

Bông hồng phấn xinh xinh,

Ai nỡ lòng bứt ngó?

Sen buồn hoa chẳng sinh!

Nguồn: Theo Đi tìm cổ nguyệt đường và mối tình Hồ Xuân Hương và Nguyễn Du/ TS Phạm Trọng Chánh, Paris.