Chân dung HXH qua 31 bài thơ tình của Tốn Phong (tiếp theo)
*
Baøi 4: (Bài 4)
Nhất Uyên dịch nghĩa bài 4:
Thiên hà hoang phí một dòng ngân.
Một dòng sông bạc làm gì vô ích, vì muôn thuở Ngưu Lang thành người
bất tử.
Thương mày liễu xanh xanh càng thêm yêu vầng trăng.
Mùi hương Mai thoang thoảng làm thêm mãi yêu mùa xuân…
Hứng về cũng thấy thơ sinh quỷ,
Sầu đến rồi mới hay rượu có thần…
Muốn hỏi nơi Cao Đường người đoán mộng cho vua Sở Trang Vương
Có đoán được Vua giao hoan với Thần Nữ Vu Sơn mấy lần. ? Phải chăng
Hồ Xuân Hương đã đọc cho Tốn Phong nghe những bài thơ đùa nghịch của nàng, những
bài thơ có quỷ như bài Thiếu nữ ngủ ngày, Cái Giếng… nàng không chép trong Lưu
Hương Ký nên Tốn Phong uống rượu, nóng máu thấy rượu có thần, nên đùa nghịch lại
với nàng.
*
Nhất Uyên phiên âm Hán Việt,
bài 4:
Thiên hà phí tận nhất giang ngân,
Chung cổ Ngưu Lang bất tử nhân.
Thanh triển liễu si thiên ái nguyệt,
Hương phiêu mai cốt tối nghi xuân.
Hứng lai dã giáo thi sinh quỷ,
Sầu khứ phương tri tửu hữu thần.
Vị vấn Cao Đường[1]
tri mộng khách,
Sở Đài phong vũ ký phiên tân.
Nhất Uyên
*
Bản chữ Hán, Ngân Triều soạn:
天 霞 費 盡 一 江 银
終 古 牛 俍 不 死 人
青 展 栁 癡 偏 愛 月
香 漂 梅 骨 最 宜 春
興 來 也 教 詩 生 鬼
愁 去 方 知 酒 有 神
未 問 髙 堂 知 夢 客
楚 㙜 風 雨 記 番 薪
*
Ảnh mh Bài 4/ Tìm hoa khắc gặp phí sông Ngân/ Google
*
Nhất Uyên cảm đề, bài 4:
Thiên hà hoang phí một dòng ngân,
Muôn thuở chàng Ngưu, bất tử nhân.
Mày liễu xanh xanh thêm mến nguyệt,
Hương mai thoang thoảng mãi yêu xuân.
Hứng về lại thấy thơ sinh quỷ,
Sầu đến rồi hay rượu có thần.
Ướm hỏi Cao Đường ai đoán mộng,
Gió mưa Đài Sở được bao lần ?
*
Ngân Triều cảm đề, bài 4:
Tìm hoa khắc gặp phí sông Ngân.
Vạn cổ Ngưu Lang bất tử nhân.
Mày liễu xanh xanh lòng đắm nguyệt,[2]
Hương Mai[3]
thoang thoảng mãi yêu Xuân…
Hứng về cũng thấy thơ sinh quỷ,
Sầu đến tìm quên rượu có thần.
Muốn hỏi Cao Đường người giải mộng,
Đêm qua mưa gió động bao lần?
Ngân Triều
Nguồn, tham khảo TL của TS Phạm Trọng Chánh, như trên tiêu đề.
*****
Baøi 5: (Bài 5)
Tốn Phong đến thăm Hồ Xuân Hương tại Cổ Nguyệt Đường:
Phía Nam xa xa có dãy núi, phía Bắc là sông Hồng,
Một dòng sông Tô Lịch nho nhỏ chảy qua (dòng sông chảy qua hào
thành Thăng Long và ra sông Hồng cửa Hà Khẩu, Hàng Buồm, bị lấp vào đầu thế kỷ
20).
Tốn Phong phải đi đò qua sông, đầu thuyền Tốn Phong lấp lánh đầy
ánh trăng,
Đã thấy chủ nhân Cổ Nguyệt
Đường, Xuân Hương Hồ Phi Mai đứng trước nhà mai nở trắng xóa.
Gió sương từ xưa, nàng đã trao cho ai,
Còn ta còn trôi nổi như bèo nước hôm nay giờ sẽ biết ra sao
Nàng như thần hoa rất yêu mến hiếu khách,
Thôi thì đàn, sách đến đâu, cuộc sống ở đó.
*
Nhất Uyên phiên âm Hán Việt, bài 5:
Quần
sơn Nam khống, Bắc khâm hà,
Nhất
mạch Tô giang tiểu tiểu qua.
Du
khách trạo đầu, minh nguyệt sắc,
Chủ
nhân đình thượng, bạch mai hoa.
Phong
sương tự cổ giao thùy thụ,
Bình
ngạnh như kim nại ngã hà.
Tuyệt
ái hoa thần, thiên hiếu khách,
Cầm
thư tùy xứ tức sinh nha.
Nhất Uyên
*
Bản chữ Hán, Ngân Triều soạn,
bài 5:
群 山 南 控 北 衾 河
一 陌 租 江 小 小 過
游 客 掉 頭 明 月 色
主 人 庭 上 白 梅 華
風 霜 自 古 交 誰 授
萍 梗 如 釒 奈 我 何
絶 爰 華 神 偏 好 客
琴 書 隨 處 卽 生 芽
*
*
Nhất Uyên dịch thơ, bài 5:
Phương Nam núi biếc, Bắc Hồng Hà,
Một dãi sông Tô nho nhỏ qua.
Du khách đầu thuyền, trăng tỏa sáng,
Chủ nhân trước viện, trắng mai hoa.
Phong sương tự cổ xui ai đến,
Bèo nước giờ đây lại nỗi ta.
Rất quý thần hoa yêu mến khách,
Sách đàn đâu cũng áo cơm nhà.
*
Ngân Triều Cảm đề, bài 5
Nam xa dãy núi,
Bắc sông Hồng,
Tô Lịch dòng sông nối tiếp dòng.
Đò nhẹ qua sông, đầy ánh nguyệt,
Chủ nhân đã đứng trước sân trông.
Gió sương mắt có ai vào chửa?
Cám nỗi thân bèo chẳng thể mong!
Nàng vốn thần hoa yêu mến khách,
Cũng liều đàn sách đến đâu không?
Ngân Triều
*****
Baøi 6: (Bài 6)
Cây bàng đơn côi, che khuất ánh trăng chiếu sáng nhà giai nhân,
Nhà vắng, chén rượu nàng mời hương vị nồng ấm, thanh tao.
Lá ngô đồng (cây vông) rơi từ cành biếc, chim phượng múa trong sân.
Lối trúc lá vàng bay, chim hoàng oanh chuyền trên cành.
Man mác đêm thu gầy gốc mai lạnh,
Bên bờ hồ Tây đìu hiu rung rinh cành liễu.
Khách thơ chợt thấy hồn mộng say sưa,
Từ giả nàng về còn thấy cây bàng đơn côi che khuất ánh trăng
chiếu sáng nhà Hồ Phi Mai…
Có một tác giả trong Thơ Hồ Xuân Hương, Văn Học Hà Nội 1995, sđd tr
152 dịch là non côi. Cảnh Hồ Tây không có núi nào che khuất Cổ Nguyệt Đường cả,
có lẽ ông đã nhầm chữ phong 楓là cây bàng với
phong 峯là chỏm núi. (Ghi chú của TS Phạm Trọng Chánh).
Ánh trăng khuất sau cây bàng đơn côi chiếu sáng nhà Xuân
Hương, đúng hơn, như trong bài thơ Phong
Kiều dạ bạc, Trương Kế:
Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên,
Giang phong ngư hỏa đối sầu miên.
月洛烏啼 霜满天
江楓漁火對愁眠
Trăng lặn, quạ kêu, sương giăng đầy trời,
Hàng cây bàng bên sông cùng với những ngọn đèn chài châu đầu trong
một giấc ngủ buồn.
*
Trăng tà tiếng quạ kêu sương,
Lửa chài cây bến sầu vương giấc hồ.
Tản Đà
Bài thơ cho thấy trước nhà Cổ Nguyệt Đường có cây bàng lớn, có cây
vông, lối vào có trúc xanh ở Bến trúc Nghi Tàm, bên bờ Hồ Tây có liễu rũ. Nhà
nàng có nuôi đôi chim phượng hoàng đất, gọi là Cái Cắng, một giống trĩ đủ màu,
từ Nghệ An, do một người bà con đã mang ra tặng nàng. Trong văn bản Landes, Hồ
Xuân Hương có bài thơ: Cái Cắng đánh nhau.
Nhất Uyên phiên âm Hán Việt,
Bài 6:
Cô phong[4] ẩn
nguyệt[5] tiếu[6]
hoa đình,
Tĩnh viện hương nồng tửu vị thanh.[7]
Ngô lạc bích chi[8]
đình vũ phượng,[9]
Trúc phiêu hoàng diệp[10]
kính xuyên oanh.[11]
Thu dương dạ sắc[12]
hàn mai sấu,[13]
Ngạn lược phong điều[14] tế
liễu khinh,[15]
Du giác mộng hồn[16]
tao khách túy,[17]
Cô phong ẩn nguyệt tiếu hoa đình.
*
Bản chữ Hán Ngân Triều soạn,
bài 6:
孤楓隠月笑華亭
靜院香濃酒味青
梧洛碧枝庭舞鳯
竹飃黃枼敬穿鶯
秋颺夜色寒梅痩
岸略風調細柳輕
遊覺夢魂騒客醉
孤楓隠月笑華亭
Thướt tha chợt thấy say trăng mộng,
Trăng mộng bàng che khuất
cảnh nhà. Ngân Triều, tranh Google.
*
Nhất Uyên dịch
thơ, bài 6:
Cội bàng trăng
khuất chiếu hoa đình,
Nhà vắng hương nồng vị rượu thanh.
Biếc rụng cành ngô, sân phượng múa,
Vàng bay lối
trúc ngõ chuyền oanh.
Đêm thu man mác mai gầy vóc,
Bến nước đìu hiu liễu rũ cành.
Thoáng tỉnh hồn mơ say mộng khách,
Cội bàng trăng khuất chiếu mai đình.
Nhất Uyên dịch
*
Ngân Triều cảm đề, bài 6:
Trăng mộng bàng che khuất cảnh nhà,
Cảnh nhà vắng vẻ, rượu hào hoa.
Hào hoa [18]
phượng múa, sân đầy lá,
Đầy lá vàng, oanh ngõ trúc ca .
Trúc ca đêm lạnh mai gầy vóc,
Gầy vóc bên hồ liễu thướt tha.
Thướt tha chợt thấy say trăng mộng,
Trăng mộng bàng che khuất cảnh nhà.
` Ngân Triều
*****
[1] Cao Đường
髙 堂còn gọi là Dương Đài nơi Vua Sở Tương Vương nằm mơ thấy giao hoan
cùng thần nữ núi Vu Sơn.
[3] Hương
mai, mùi thơm của hoa mai trắng
và còn tên Hồ Phi Mai và tên tự là Xuân Hương.
[4] Cô phong 孤楓, cây bàng lẻ
loi.
[5] ẩn nguyệt
隠月, che khuất ánh trăng.
[6] Tiếu 笑 cười, nhân hoá, bóng cây bàng che khuất cảnh nhà như cười nói với ngôi
nhà của Hồ Phi Mai.
Nhân diện bất tri hà xứ khứ,
Đào hoa y cựu tiếu Đông phong.
Thôi Hộ, Đề
tích sở kiến xứ.
人面不知何處去
桃花依舊笑東風
崔護/題昔所見處
Nhan sắc về đâu sân quạnh quẽ,
Vẫn vậy đào xưa cười gió Đông!
[8]Ngô lạc bích
chi 梧洛碧枝, lá cây ngô đồng,
cây vông rụng từ cành biếc.
[9]đình vũ phượng 庭舞鳯 sân phượng múa.
[10]Trúc phiêu hoàng diệp 竹飃黃枼 lá
trúc vàng bay vèo.
[11]kính xuyên oanh 敬穿鶯 chim oanh rụt rè bay
xuyên qua.
[12]Thu dương dạ sắc 秋颺夜色 gió thu hiu hắt trong màn đêm.
[13] hàn mai sấu 寒梅痩 mai gầy lạnh.
[14] Ngạn lược phong điều 岸略風調, bờ hoang, thấp bé; gió lùa.
[15]tế liễu khinh 細柳輕 cây liễu nhỏ thướt
tha.
[16]Du giác mộng hồn 遊覺夢魂 rong chơi tỉnh giấc
chơi vơi mộng hồn.
